De Kapelleboom te Doorwerth. De Kapelleboom staat op de plek naast de afgebroken kapel die gesticht is door de bewoners van Kasteel Doorwerth. Het verhaal gaat dat de boom er al stond toen de kapel werd gesticht. Waarschijnlijk klopt dit niet want als je bij de Heeder Linde kijkt die misschien wel 800 tot 1000 jaar oud is, dan zie je dat die boom aan de voet een omtrek heeft van ruim 15 meter. Kijk eens op het internet naar afbeeldingen en dan zie je dat oude lindes heel breed kunnen zijn, de huidige Kapelleboom is zo 2 tot 4 keer kleiner. Hans Braakhuis
laatste update: april 2017

home
Kasteel Doorwerth wordt voor het eerst beschreven rond 1260 als de houten motte (heuvel met daarop met een toren vormig gebouw) op een eilandje in de Rijn, in brand wordt gestoken in opdracht van de Bisschop van Utrecht.

De motte wordt door kasteelheer Berend van Dorenweerd en zijn zoon Hendrick van Dorenweerd in steen herbouwd. Rond 1400 wordt de motte uitgebreid met een kelder-keuken, slaapkamer en een woonkamer. Ergens na 1400 krijgt kasteelheer Robert Dorenweerd (1340 - 1411) en zijn vrouw Jutta Van Asperen toestemming van de bisschop om een mis op te dragen met een draagbaar altaar.
Hun dochter Agnes (1385-1419) sticht rond 1419-1425 een kapel (*1) aan de Holleweg te Doorwerth. Dit blijkt uit opgravingen in 1922-1923. De kapel aan de Holleweg, wordt bediend door de pastoor van Laag-Wolfheze.
Kasteel Doorwerth
De heren van Doorwerth zijn niet bepaald gecharmeerd van het feit dat hun heerlijkheid geen eigen kerk heeft, maar deel uitmaakt van parochie Wolfheze. Immers, zij moeten nu volgens kerkelijk recht voor zekere geloofsbedieningen naar de Wolfhezer kerk reizen. Rond 1425 bouwt de heer van Doorwerth een eigen kapel.” (Henk Jansen) De kapel is van steen, zeg zo’n 3 bij 3,8 meter (*3) en wordt gebouwd op de Heelsumse Enk aan de kruising van de Oosterbeekseweg en “de weg naar de capelle”, nu de Holleweg in Doorwerth. Oudere naam voor de Oosterbeekseweg: "den Heer Weg".

De locatie van de kapel aan de Holleweg lag toen centraal tussen kasteel Doorwerth en de bebouwing aan de Fonteinallee, het Hof te Seelbeek (*4) (het tegenwoordige Heveadorp) en de dorpen: Heelsum, Heteren en Laag-Wolfheze. Het huidige Doorwerth, boven op de stuwwal bestond toen nog niet. Dit dorp ontstond eerst na 1923, toen de Van der Molenallee werd aangelegd.

Met deze naam wordt een eeuwenoude lindeboom aangeduid die te vinden is aan de zuidgrens van het huidige dorp Doorwerth. Deze boom moet er al in de 15e eeuw hebben gestaan en wel vlakbij de aldaar in 1425 gebouwde kapel.

De boom staat iets zuidoostelijk van de plaats waar de Spechtlaan en de Holleweg beginnen en waar de Oude Oosterbeekseweg deze plaats kruist.  Op deze plaats bereikt de stuwwal zijn hoogste punt en verder ligt hier in de buurt een cluster oude grafheuvels. De Kapelleboom is een Hollandse linde (Tilia × europaea) en staat als monumentale boom hier beschreven.
hier staat de KapelleboomDe kapelleboom is aan het eind van de Spechtlaan in Doorwerth te vinden. Kenmerkend voor een lindeboom is de opslag aan de voet van de boom. Veel lindes zijn hol aan de binnenkant. Ook bij de kapelleboom is dit te zien als je er om heen loopt. 
Dorpen groeien en de kapel aan de Holleweg wordt te klein bevonden. In 1517 wordt de eerste steen gelegd voor het kerkje op de heuvel in Heelsum door jonker Frederick van Voorst, heer van Doorwerth. Elders lees ik dat de  kerk in Heelsum op instigatie van Margeretha van Homoet, is gesticht, echtgenote van Frederic. (*5)
De kapel aan de Holleweg wordt een parochiekerk.
Voor zover thans bekend zijn in het kerspel Wolfheze twee kapellen ontstaan, de een in het eerste kwart van de 15 e eeuw in Doorwerth, de andere ca. 100 jaar later in Heelsum. In beide gevallen is het initiatief uitgegaan van het huis Doorwerth”.. (Henk Jansen)

De kapel in Doorwerth, zal na de ingebruikname van de kerk te Heelsum minder zijn gebruikt. In 1684 als Charlotte Amélie hertogin de la Trémoille  op Kasteel Doorwerth komt wonen, maakt ze als Hugenote een kapel in het Kasteel. Deze kapel is dus Protestants geweest. De Kapel aan de Holleweg is waarschijnlijk in het midden - eind van de 17e eeuw gesloopt, daar ze sinds de Reformatie geen dienst meer deed.
Kapelleboom te Doorwerth
foto van de achterkant, het gazon is tussen de boom en de twee flats aan de Kapelleboom.
De kapel aan de Holleweg werd destijds beschaduwd door een lindeboom en deze boom heeft daarom de naam 'Kapelleboom'. Die boom staat er nu nog. Of deze boom inderdaad zo oud en nog steeds dezelfde is, is niet duidelijk. De Kapelleboom is een linde met veel twijgen (waterloten) onderaan de stam. De huidige linde (Tilia europaea) is kennelijk geplant in 1836 volgens de Bomenlijst 2003 - Vijf dorpen in het Groen. Tegenwoordig ziet de Kapelleboom er gehavend uit, de hoofdtakken zijn afgezaagd. Loop je om de boom heen dan zie je dat de boom hol is. Het lijkt dat er binnenin de lindeboom een nieuwe boom groeit.

In Doorwerth gebruikt men de naam "Kapelleboom" ook, om er een buurt mee aan te duiden. Men heeft het dan niet over de boom zelf maar over de directe omgeving met twee flats, garageboxen, park en de straat Kapelleboom.
er groeit een nieuwe boom in de binnenkant
er groeit een nieuwe boom aan de binnenkant?
De bomen links en rechts van het eind van de Spechtlaan, zijn Acacia's. Geplant na 1837 door J.A.P. baron van Brakell (1803-1853). De kasteelheer van Doorwerth van 1837 tot 1853. Op deze hoek heeft een boerderij gestaan die op een foto van Genootschap Redichem te zien is.

Als je bij de Kapelleboom staat, zie je ook een informatiebord en twee ongeveer vierduizend jaar oude grafheuvels.
omgeving Kapelleboom te Doorwerth
Helaas, in oktober, begin november 2014 is te zien dat grote gedeelten van de Kapelleboom bedekt zijn met vele paddestoelen. Begin van het einde? Kapelleboom te Doorwerth
Waar:

Naast de kruising van de Spechtlaan met de Oude Oosterbeekseweg, de Holleweg en de Dunolaan in Doorwerth. Alle wegen zijn voet- fietspaden behalve de Spechtlaan.

Vanaf kasteel Doorwerth via de Holleweg richting Doorwerth om. De Kapelleboom staat rechts aan het einde van de Holleweg, haaks op de Spechtlaan in Doorwerth. (ongeveer 1 kilometer)
 
In Doorwerth aan het eind van de Spechtlaan op de kruising met de Oude Oosterbeekseweg en de Holleweg.


De Kapelleboom is als Doorwerthse linde misschien de enige boom in Nederland waar een straat naar is vernoemd: Kapelleboom, 6865 AR/W Doorwerth.

De kapel was in het verleden bereikbaar via het Kerkpad tussen Driel (met een voetveer), het kasteel en de kapel.
route naar de Kapelleboom vanaf het Kasteel
voetnoten:
(*1) “De eerste kapel, gebouwd omstreeks 1425, wordt voorafgegaan door een "gezinskapel". Omstreeks 1 4 1 32 geeft de Utrechtse bisschop Frederik III Van Blankenheim toestemming aan Robert Van Doorwerth en zijn vrouw Jutte Van Asperen om in hunne woning de mis te doen  opdragen op een draagbaar altaar en de mis, die in eene met het interdict getroffen kerk met gesloten deuren wordt opgedragen bij te wonen. Ook krijgt het echtpaar vergunning om voor de tijd van een jaar een priester tot biechtvader aan te stellen.” (Henk Jansen)
(*2)  In 1425 stichtte Robertus van Dorenweert echter een kapel aan de Holleweg ten zuiden van de Oude Oosterbeekseweg. De Kapelleboom herinnert hier nog aan. Wikipedia.

(*3)  In de tekst staat ">30 m 2 38"
(Henk Jansen)
Waarschijnlijk is dit door OCR verminkt.

(*4) “Aan de bovenloop van de Seelbeek, ter plaatse van het tegenwoordige Heveadorp, verdween de Seelbeekhof. De hof wordt al genoemd in 839, bestond nog in de 15e eeuw, maar is nadien verlaten. In 1459 stond in de omgeving een tweede hof, die vóór 1643 eveneens is verlaten” (Het Veluwse Sprengenlandschap)

(*5) pagina 47 voetnoot, Bewogen Stenen, Kontrast, 2011.
Cappel en Kapelleboom Doorwerth
De Cappel op een kaart uit 1712


Andere bomen in de directe omgeving:


Panoramio

Panoramio
De Kapelleboom vanaf de achterkant.
foto van de achterkant, je ziet de twee flats aan de Kapelleboom op de achtergrond.
links met meer, andere info
http://www.monumentaltrees.com/nl/gebruikers/bomenkennis/overleg/170#-19796

Wandelen in Doorwerth, Oude Oosterbeekseweg

Doorwerth Boerderijtje bij Kapelleboom Ansichtkaart

De magistrale bomen van de Veluwezoom

Panoramio

Panoramio