Hemeldal, het tehuis Hans Braakhuis

augustus 2022
Er waren meer gebouwen met de naam of de functie van het Hemeldal. Chronologisch:

Hemeldal, de kostschool vanaf 1826

villa Home, Grindweg 1a Ede, vanaf 1896 (en 1891) door J. en S. Genis
Antigone, Inrichting tot verplegen van Zenuwlijderessen, Holleweg, Kneppelhoutweg, vanaf 1900 tot 1909 door S. Genis.
Hemeldal 1910 S. Genis
Klein Sonneberg vanaf 1922
Hemeldal, In den Eng 204 vanaf 1925 door B. Zwarts
Hemeldal, Holleweg A 73 vanaf 1928
Hemeldal 2, Oranjeweg vanaf 1928

Schoone Veldheuvel Utrechtseweg vanaf 1934 tot 1947 door B. Zwarts
villa Eureka Utrechtseweg vanaf 1947 tot 1965
Het tehuis het Hemeldal, begint eigenlijk in Ede in 1891 als mej. Genis daar een krankzinnigen gesticht begint.
Het tehuis in Ede krijgt in 1900 een dependance in Oosterbeek: Antigone.
Mej. Genis verhuisd in 1909 van Antigone naar 't Hemeldal, schuin aan de overkant, van de tegenwoordige Kneppelhoutweg. De woning Hemeldal is vermoedelijk gebouwd in 1820 en wordt een kostschool in 1826. Als kostschool stopt het Hemeldal in 1908, een jaar later verhuisd mej. Genis naar het Hemeldal op het terrein van de Hemelse Berg.
In 1924 is mej Genis vertrokken van het Hemeldal en worden de dames Heukelom en Sijtema er directrice.
In 1925 wordt de directie van het Hemeldal overgenomen door mej. B. Zwarts.
In 1928 verhuisd 't Hemeldal naar Klein Sonneberg aan de Oranjeweg. Klein Sonneberg begint met mej vd. Bosch in 1922. De naam van Kein Sonneberg wordt veranderd in Hemeldal.
Een oudere broer van Barta Zwarts, Evert Zwarts komt meer in beeld.
In 1933 vestiging dependance in Hartenstein, Utrechtseweg, Hemeldal Bethesda, dit stopt in 1943 als de gemeente Renkum er een hotel begint.
In 1934 vestiging dependance de Schoone Veldheuvel.

1947 nieuwe naam: Rust- en herstellingsoord de Schoone Veldheuvel aan de Utrechtsche straatweg 133 te Oosterbeek
1947 nieuwe opgaaf de Schoone Veldheuvel wordt Eureka
1952 wijziging adressen, het herstellingsoord Eureka verhuisd naar de Utrechtse straatweg 181 te Oosterbeek en B. Zwarts gaat daar zelf ook wonen.
1965 opheffing. B. Zwarts is overleden.
De geschiedenis van het tehuis Hemeldal in Oosterbeek begint in Ede.

Er zijn in Ede meerdere tehuizen voor dames met een psychisch probleem en vanaf 1891 werkt daar mej. Sofia Genis, oa. in villa Home, destijds aan de Grindweg 1a.

Genis
1891

In de advertenties van het latere Hemeldal, zien we steeds de vermelding dat ze al bestaan sinds 1896. Dat klopt. In 1896 is mej Sofia Genis directrice van drie opvang tehuizen in Ede:

Genis
uit 1896

Uit 1896 zou dus ook uit 1891 kunnen zijn, want dan is er al het Koninklijk besluit.

In bovenstaande advertentie wordt ook de villa Home genoemd. De Stichting Erfgoed Ede heeft daar een uitgebreid verhaal over.

Sofia Genis (12-4-1852 Amsterdam) - 13-09-1921 Arnhem) heeft een jongere zus:
Jeanette Genis (2-10-1866 Tonsel (Harderwijk) - 30-01-1900 Renkum)

In 1899 werkt mej. Jeanette Genis, bij haar zus Sofia in de villa Ruimzicht in Ede en werft er personeel:
Hemeldal

Jeanette Genis werft vanuit Ede personeel voor een nieuw herstellingsoord in Oosterbeek:
Genis
1899

Helaas komt mej Jeanette Genis in 1900 te overlijden:

Hemeldal

Na het overlijden van Jeanette Genis gaat zus Sofia de werkzaamheden van Jeanette in Oosterbeek overnemen.

Op 19-4-1900 is deze advertentie te vinden: "Aan de Inrichting tot verpl. van Zenuwlijderessen te Oosterbeek kan met 1 Mei geplaatst worden een net BURGERMEISJE, voor Huiswerk en Keuken. Zich in persoon aan te melden bij de Directrice S. GENIS, te Ede" Het nieuws van den dag: kleine courant 19-04-1900

In augustus 1900 wordt de vestiging in Ede overgedaan aan dr. Mensonides:
Hemeldal

Vanaf hier wil ik me verder richten op mej. Sofia Genis.
Sophia Genis, directrice van de Inrichting voor Zenuwzwakke Dames in Ede. In april 1900, woont Sofia op Dorp 14, een adres in het Gelders Veenendaal, waar Sofia van 1900  tot 1904 gewoond heeft. De bron hiervan, heeft andere informatie dan een andere bron: het Nieuw Arnhemsch adresboek met de gemeenten Velp, Rosendaal,Oosterbeek en Westervoort uit 1901:

Genis
1901
"Verpleegster. Spoed. Terstond gevraagd een nette Verpleegster, die geschiktheid heeft om eene Zenuwlijderes met liefde en geduld bezig te houden enz. Franco brieven aan de Directrice S. GENIS, te Oosterbeek". Het nieuws van den dag: kleine courant 09-07-1902

Aan de Inrichting tot verpl. van Zenuwlijderessen te Oosterbeek kan met 1 Mei 1904 geplaatst worden een net BURGERMEISJE, voor Huiswerk en Keuken. Zich in persoon aan te melden bij de Directrice S. GENIS, te Ede

"Maar op 2 juni 1904 verhuist zij (Sophia Genis, directrice van de Inrichtng voor Zenuwzwakke Dames in Ede) naar de gemeente Renkum, dat zal naar Antigone in Oosterbeek (gemeente Renkum) geweest zijn, waarin Sophia ook een inrichting voor zenuwzwakke dames exploiteerde, die tot 1900 onder leiding stond van haar jongere zuster Jeanette. Toen Jeanette in dat jaar overleed deed Sophia haar Edese activiteiten over aan dr. Mensonides, en vertrok naar Oosterbeek om daar de leiding over te nemen" bron.

"Aan de Inrichting voor Zenuwlijderessen te Oosterbeek wordt gevraagd eene beschaafde Verpleegster. Zij die bekend zijn met deze verpleging genieten de voorkeur. Br. fr. of in persoon bij de Directrice S. GENIS, aldaar". Uit  Het nieuws van den dag: kleine courant 28-07-1908

Antigone
1909

Sophia Genis vertrekt in 1909 van Antigone naar al bestaande Hemeldal I in Oosterbeek.
Inrichting tot verplegen van Zenuwlijderessen, Antigone, Oosterbeek
Holleweg, Kneppelhoutweg A8, later Kneppelhoutweg A49, later Kneppelhoutweg 18

Andere namen voor hetzelfde pand: Antigone, villa Wiesenthal 1928, Huize Anthonius 1936, Hendrik-Ottohuis 1939 en tegenwoordig villa Libra. Lees hier meer over de andere namen

De villa was - tot in 1901 een  pension van mej. Eigenhuis.

Genis

Genis
uit Vox Medicorum van 16-7-1902

In 1899 en later zijn er aanvragen om een gasfariek te bouwen. In 1904 besluit de gemeente om een consessie voor 35 jaar te verlenen. Dat geeft een  rel: De weduwe Breman en Genis gaan naar de Raad van State. (Stukken Raad van State, deel 4, 1904)

Genis

Genis
adresboek Oosterbeek 1913

De Kneppelhoutweg A49 is nog een postbode adres. Of te wel voor de postbode die de wijk A doet, is dit het 49ste huis waar de post bezorgt kan worden. Het nadeel van deze adressering was, dat als er een woning bij kwam, dat dan meerdere woningen een hoger nummer kregen. Het postbode route systeem is gestopt in de jaren 1920-1922, verschillend per wijk, gemeente. In 1921 zien we in het adresboek als nieuwe adres.

Genis
een advertentie uit 1910, of een abonnement of de naam Hemeldal wordt nog niet gebruikt.


Sophia Genis vertrekt in 1909 van Antigone naar al bestaande  't Hemeldal.


Antigone wordt hier genoemd omdat Antigone een voorloper is geweest van "t Hemeldal.

Antigone heeft daarna meerdere andere namen gehad. Villa Wiesenthal.

Wiesenthal
1926

  Het pand is verkocht in 1928.

Bella Vista
villa Libra in 2022
Het Hemeldal begin als een soort kostschool, voor betere burgermanskinderen.
Over het begin van deze kostschool is hier meer te lezen.

In juli 1908 komt er een einde aan de kostschool. Zie het bericht hieronder.

"Oosterbeek, 19 Juli. Het instituut ,,'t Hemeldal" van den heer J. N. Groes is opgeheven. Hiermede is een onderwijsinrichting verdwenen, die door haar goede resultaten langen tijd een ge vestigden naam had. Vroeger behoorde de kostschool onder leiding van den heer Roodhuizen tot de eerste in den lande, waar tal van jongelieden, die later aanzienlijke betrekkingen bekleedden, hunne opleiding ontvingen. Ook onder directie van den heer Groes droeg het onderwijs rijke vruchten, en velen herinneren zich met dankbaarheid den tijd aan „'t Hemeldal" doorgebracht. De heer Groes staat thans aan het eind van zijn 54-jarigen onderwijzersloopbaan, terwijl hij 44 jaren als hoofd eener school fungeerde waarvan 32 jaren als instituteur aan ,,'t Hemeldal". Moge hem na een welbesteed leven ten dienste der maatschappij nog vele jaren gezondheid en welverdiende rust geschonken worden, nu hij zich te Apeldoorn gaat vestigen". De  Arnhemsche courant 20-07-1908
Hemeldal
de ruime inboedel komt te koop.

En per 1 mei 1909 gaat mej. S. Genis verhuizen naar zowat de overkant van de straat.
Het Hemeldal wordt per 1 mei 1909 gehuurd door mej. S. Genis. De medisch verantwoordelijke is de heer dr. Busch Adriani.

Tot 1912 wordt de naam Hemeldal, "Inrichting tot verpleging van zenuwtijderessen" aangehouden.

Mej. Genis is in 1912 - 1913 zelf ruim 60 jaar oud. Ze stopt er mee.

 Hemeldal
In deze advertentie uit april 1913, voor het eerst geen mej. Genis meer. De doelgroep wordt verruimd, naar zenuwzwakken ook rust- en hulpbehoevenden. Typo; het gaat om S.J. Sijtema, de dochter van J.S. Sijtema geboren in Leeuwarden uit Oldeboorn Friesland.


Eind april 1913  wordt de naam opnieuw aangepast: "Sanatorium „het Hemeldal" te Oosterbeek. Inrichting voor- Zenuwzieken en Zenuwzwakken, ook voor Rust- en hulpbehoevenden"

In 1920: Voorts vermeldt de agenda van de gemeente, dan de nieuwe eigenaar van het landgoed de Hemelseberg, een voorstel tot verhuring van het sanatorium „Hemeldal" tegen ƒ900 en ƒ 225 's jaars.

1921: B. en W. stellen aan de directie van het Sanatorium het huis ..Hemeldal" opnieuw voor een jaar te verhuren voor ƒ 1200 met recht van 2 optiejaren.

In advertenties van ‘t Hemeldal verdwijnt de naam van S. Heukelom, T. Sijtema wordt als directrice genoemd.

Raadsvergadering  17 April 1924. Oosterbeeksche Courant; 19-04-1924; Voorstel verhuring sanatorium 'Hemeldal' te Oosterbeek.

Ook in 1924 wordt er nog verhuurd en in september 1925 staat er in de krant: Voorstel om de tegenwoordige huurster van het huis „Hemeldal" te Oosterbeek op haar verzoek van de huur te ontslaan en het huis opnieuw te verhuren aan Mej. B. Zwarts te Wolfheze.
Bij de Kamer van Koophandel zijn oude inschrijvingen te vinden. In een map over Hemeldal gaat het met name over Bartha Zwarts

Mej. Barta Zwarts, geboren 26 oktober 1893 te Kampen, overleden 12 oktober 1965. Barta vertrekt op 12 september 1925 van het Ziekenhuis te Wolfheze waar ze haar opleiding als verpleegkundige heeft gedaan. Ze gaat het Hemeldal huren op 17 september 1925

 Bij de KvK zijn de volgende wijzigingen te vinden:

Hemeldal

1925 huurder van Hemeldal (geen oudere inschrijvingen bij de KvK gevonden)
1928 B. Zwarts is dan directrice van 't sanatorium Hemeldal
1934 vestiging filiaal de Schoone Veldheuvel
1943 verplaatsing van de dependance Huize Hartenstein, Hartenstein wordt een hotel
1947 nieuwe naam: Rust- en herstellingsoord de Schoone Veldheuvel aan de Utrechtsche straatweg 133 te Oosterbeek
1947 nieuwe opgaaf de Schoone Veldheuvel wordt Eureka
1952 wijziging adressen, het herstellingsoord Eureka verhuisd naar de Utrechtse straatweg 181 te Oosterbeek en B. Zwarts gaat daar zelf ook wonen.
1965 opheffing. B. Zwarts is overleden.
Hemeldal

Zwarts
Adresboek in 1930, en hetzelfde in 1940

Zwarts
adresboek 1961, met familielid.
Hemeldal 3 aan de van Lennepweg 7 te Oosterbeek.

Bij de Kamer van Koophandel zijn oude inschrijvingen te vinden. In een map over Hemeldal gaat het met name over E.H.J. Zwarts

Evert Hendrik Jan Zwarts, 19 december 1891 - 22 december 1958
"Evert Zwarts (Kampen, 19 december 1891 - Oosterbeek, 22 december 1958) was een handelsreiziger en eigenaar van pension 't Hemeldal te Oosterbeek. Dit pension was tijdens de bezetting het hoofdkwartier van de LO-Gelderland. Na zijn arrestatie op 25 mei 1944 was zijn bevrijding het hoofddoel van de spectaculaire Overval op het Huis van Bewaring te Arnhem". Bron: WO2 BiografieŽn Netwerk Oorlogsbronnen.

Bij de KvK zijn de volgende wijzigingen te vinden:
Hemeldal

1948 eerste opgave Hemeldal aan de van Lennepweg.
1958 EHJ Zwarts overleden een erfgenaam verkoopt Hemeldal, het bedrijf wordt wel voortgezet.


Zwarts
Adresboek in 1930, en hetzelfde in 1940

Zwarts
adres gezocht in 1945. Het gaat hier om de theologiestudent H.J. (Jan) Zwarts die al in 1938 naar Kampen verhuisd zou zijn.

Over Evert H.J. Zwarts is op vele websites iets te vinden:
Oorlogsbronnen
Open Archieven
Oorlogs helden
Oorlogslevens
Jaar van Verzet
overval HvB Arnhem
Hemeldal
juni 1909

Sophia Genis vertrekt in 1909 van Antigone naar 't Hemeldal.

Hemeldal
de Inrichting tot verplegen van Zenuwlijderessen wordt Huize Hemeldal: Het nieuws van den dag : kleine courant 04-05-1910
Hemeldal als tehuis

Hemeldal
1910 - 1912
Genis

Vanaf 1 Mei 1909 is de Inrichting tot verpleging van Zenuwlijderessen, directrice Mej. S. Genis, te Oosterbeek, verplaatst van Vilia Antigone, naar Huize 't Hemeldal, aan de Kneppelhoutweg. (vermoedelijk Kneppelhoutweg 18). Zeer rustig gelegen, op een van de mooiste punten.
Uit de krant in 1909.

Hemel Dal
De Holle Weg is aangegeven in 1912. In 1907 werd de Holleweg hernoemd in de Kneppelhoutweg. Ook de weg naar links, de latere Hoofdlaan is aangegeven.

Hemeldal
Andere directie in 1913

Zo rond 1915 verdwijnt de naam Inrichting tot verpleging van Zenuwlijderessen en zien we de naam sanatorium:
Hemeldal

Hemeldal
1924

Hemeldal
In de week van 21 tot 28 april 1925 komt EHJ Zwarts, met gezin, in Oosterbeek wonen.

Hemeldal

In  september 1925 gaat mej B. Zwarts 't Hemeldal huren en wordt de vorige huurder ontheven.

Hemeldal Oosterbeek
In 1928 verhuisde het Hemeldal van de Kneppelhoutweg naar het hieronder vermelde pand aan de Oranjeweg. Zie hieronder.

Hemeldal
advertentie in handboek uit 1934 ook in 1928 wordt mw Zwarts genoemd.
Hemeldal voor Zenuwzieken sinds 1896
Uit het Alg Handelsblad 1939

Herman Romijn vestigt zich in 1940 in Oosterbeek. In 1941 staat in de Arnhemse Courant:  "Expositie Herman Romijn. HET HEMELDAL TE OOSTERBEEK. In het huis, dat den vriendelijken naam van „het Hemeldal" bezit en dat gelegen is op het landgoed „De Hemelsche Berg", woont thans Herman Romijn. In een der ruime kamers houdt deze thans een expositie van zijn werk. Op een tentoonstelling van Artibus Sacrum vestigden wij reeds de aandacht op een schilderij met een s boom en bank en wij noemden den schilder toen dichterlijk, in deze meening zijn wij versterkt nu wij meer werk van hem kunnen beschouwen. Hoewel hier een niet onverdienstelijk zelfportret hangt schijnt ons Romijn toch meer een landschapsschilder te zijn".
 
Herman Romijn verkreeg de leegstaande portierswoning op het terrein van het toenmalige hotel Hartenstein aan de Utrechtseweg.

Hemeldal

Hemeldal
Deze kaart bij het Gelders Archief

In 1928 verhuisde het rustoord Hemeldal van de Kneppelhoutweg naar het hieronder vermelde pand aan de Oranjeweg.

Hemeldal
Hoe is deze kaart te lezen? De kaart heeft dienstjaar 1983 en is dus gemaakt in 1982. Gezocht is op kavel E 1001 en te zien is dat het Hemeldal wel is ingetekend en dat er nog het oudere kavel nummer E 357 gebruikt wordt. Op de Veldwerkkaart van E 1001 is te lezen: Sloping op perceelnummer 357.

Hemeldal
In het midden het Hemeldal op de splitsing Hoofdlaan - Kneppelhoutweg.
Hier een iets andere foto bij het Gelders Archief van Harry Smit

Hemeldal

Het pand is afgebroken in april 1968 en daar zijn ook foto's van: foto 1, foto 2.

Tegenwoordig is er een prachtig bospad, langs de Gielenbeek.

Hemeldal
zicht op de oude lokatie van het Hemeldal, naast de Gielenbeek in 2022
Mej. Genis

Sophia Genis, 12 april 1852 Amsterdam - 13 september 1921 in het St. Elisabeth’s Gesticht te Arnhem

Mej. Genis stopt in Oosterbeek:
Hemeldal

Nu is het gerecontrueerde Renkumse bevolkings register een slecht hulpmiddel. Het bevat helaas fouten en is verre van compleet. Maar beter iets dan niets, mw Genis komt weer terug.

Hemeldal
Hemeldal
Mej. Barta Zwarts

Barta Zwarts 26 oktober 1893 Kampen - 12 oktober 1965 Kampen

Hemeldal
Arnhemsche-courant-11-4-1924

Dit is het Hemeldal aan de Kneppelhoutweg.

Hemeldal
In 1927 wordt het Hemeldal opnieuw aan mej Zwarts voor 3 jaar verhuurd.
Klein Sonneberg (Zonnenberg), Oranjeweg 6, Oosterbeek

Zonnenberg
In 1895, misschien Klein Zonnenberg?
Mw Maria Elisabeth van den Bosch verkoopt in  aan mej. B. Zwarts het voormalige rusthuis Dennenkamp aan de Stationsweg F 42 te Oosterbeek.
Mw van den Bosch is de directrice van het rusthuis Klein Sonneberg, zie de advertentie hieronder. En Klein Sonneberg wordt later het Hemeldal op de Oranjeweg.

Hemeldal
1922

Sonneberg
Op deze veldwerkkaart gemaakt in februari 1923 wordt de naam van mej M.E. vd. Bosch genoemd. Het gaat dan om kavel B427 die later over gaat naar mej B. Zwarts. De oudere kavel is 405 - 409.
 „KLEIN SONNENBERG"
Te midden van de verrukkelijke omgeving welke wij in een beschrijving van Oosterbeek in de vorige aflevering hebben geschetst, ligt „Klein Sonnenberg", herstellingsoord en tehuis voor bejaarden, zenuwzwakken, rusten hulpbehoevenden. De omgeving, die van de natuur en die van het familieleven in huis, werkt in elk opzicht mede om datgene te brengen waaraan zij, die herstel komen zoeken, behoefte hebben.
Des natuur van Oosterbeek en omgeving is voor een dergelijk herstellingsoord bij uitstek geschikt en daarom vooral ook noemen wij „Klein Sonnenberg", omdat dit alle voordeelen heeft, die men van een rustoord verwachten kan. Het is gelegen te midden van prachtige dennenbosschen op den Bilderberg; het werd gebouwd onder architectuur van den bekenden binnenhuis-kunstenaar Jac. v. d. Bosch, het is geheel modern ingericht en wordt ook centraal verwarmd, iets wat maar zelden voorkomt in dergelijke herstellingsoorden. Kortom, „Klein Sonnenberg" voldoet aan alle moderne eischen welke een herstellingsoord gesteld mogen worden.
De rust in de omgeving van dit tehuis is wonderbaarlijk. Er is geen naburige bewoning, de boschlucht is er zuiver, de stilte weldoende. Voor wie herstel van krachten zoekt en voor bejaarden, die van rust en comfort houden, is „Klein Sonnenberg" een uitverkoren plekje".  Uit De Hollandsche revue jrg 28, 1923

Sonneberg
uitsnede van kadaster veldwerkkaart B405 met dienstjaar 1923. meerder andere kavels worden gesplitst en aan- of verkoop voor mej. M.E. vd. Bosch. aanwezig haar tuinarchitect Voorhoeve.

Hemeldal
hier een andere uitsnede van dezelfde kavel B 405 uit 1922. Er is nog niet gebouwd. Er wordt aangegeven dat er dennen staan.

Waar stond het pand Sonneberg op de Oranjeweg. De Sonneberg bevind zich ten noorden aan de LANDWEG, die kruist met de LANDWEG, die naar het noorden weer uitkomt op de spoorweg Utrecht - Arnhem. Tegenwoordig is de lokatie op de linkerhoek van het bospad, in het verlengde van de ORANJEWEG, te noorden van de kruising met de Graaf van Rechterenweg. Het pand Graaf van Rechterenweg 55, de Rechterenborg, staat iets noordelijker.

Hemeldal
telefoonboek uit 1925

Sonneberg
Is dit Klein Sonneberg dat te koop komt? Advertentie uit 1925.

In 1932 geeft EHJ Zwarts als adres Klein Zonnenberg:
Hemeldal
adres: Klein Zonnenberg in 1932.
 
Hemeldal
Bij het maken van deze kadaster veldwerkkaart is mej. B. Zwarts op 20 juli 1928 aanwezig. 1928 dat is dienstjaar 1929. De kavel is van het Hemeldal aan de Oranjeweg. Een uitsnede.
't Hemeldal 2, Oranjeweg 6, Oosterbeek.

Rust- en Herstellingsoord voor rust behoevende zenuwpatiŽnten aan de Oranjeweg 6, Oosterbeek. Opvolger van het gelijknamige pand aan de Kneppelhoutweg in 1928.

Bij de Kamer van Koophandel is deze inschrijving te zien:
Hemeldal
datum van deze inschijving is 30 november 1928. In de tekst staat: Tijdstip van vestiging: ongeveer 30 jaar geleden overgenomen. 1928 - 30 = 1898.
In veel teksten staat Hemeldal: sinds 1896, misschien wordt dat hierboven zo bedoeld. De datum 1896 is het begin van de werkzaamheden van Sofia Genis op Home in Ede, zie hierboven.

Hemeldal
Hierboven bij Antigone is te lezen dat dr. Busch Adriani en zr. Genis in 1909 naar Hemeldal verhuizen.

Waar stond het pand op de Oranjeweg. In 1922 is de eigenaar nog mw ME vd Bosch (Sonneberg) en het pand bevind zich ten noorden aan de LANDWEG, die kruist met de LANDWEG, die naar het noordenweer uitkomt op de spoorweg Utrecht - Arnhem. Tegenwoordig is de lokatie op de linkerhoek van het bospad, in het verlengde van de ORANJEWEG, te noorden van de kruising met de Graaf van Rechterenweg.

Hemeldal
1928
Hemeldal
Uitsnede van een veldwerkkaart uit 1930 van kavel B 552. Bij het uitzetten van de kavel zijn aanwezig de boswachter, Spek voor de gemeente en Zwarts voor mej. B. Zwarts. De Landweg gaat in het midden, zo van noord naar zuid. Nu komt de naam Landweg te vaak voor in het bos. Moeilijk leesbaar de tekst in het rood gekleurde gebouw: inrichting voor zenuwzieken.

Als in Zwolle mw, G van Dijk, de weduwe van H.J. Zwarts overlijd in 1926 dan zijn enkele ondertekenaars uit Zwolle: mw M. Boven—Zwarts  gehuwd met J. Boven.
Uit Oosterbeek: Evert Hendrik Jan Zwarts, gehuwd met mw Egberdina Zwarts—Blijenburg en B. Zwarts
Te zien is dan de familierelatie tussen Zwarts en Boven. Evert Hendrik Jan Boven, de latere verzetsheld die ook op Hemeldal actief was, was zoon van J. Boven en verbleef op Hemeldal bij zijn oom.

Uit de Raadsvergadering van 24 maart 1927. Oosterbeeksche Courant 26-03-19: Sanatorium Hemeldal wordt verhuurd aan Mej. B. Zwarts.

Hemeldal Oosterbeek

In 1933 begint het Rust- en Herstellingsoord 't Hemeldal Landgoed Hartenstein. Een dependance van
Hemeldal aan de Oranjeweg.

Hemeldal
1929


Opgericht in 1896, staat in deze advertentie!
Hemeldal

Hemeldal

G. Zwarts verhuisd van Utrecht naar de gemeente Renkum in de week van 30 april - 13 mei 1931.  Helaas, het gereconstrueerde bevokingsregister is niet volledig, we weten dus niet wanneer G Zwarts weer verhuisd.

Hemeldal
1934

Hemeldal
H.J. Zwarts verhuisd van de Oranjeweg naar Kampen. Helaas, het gereconstrueerde bevokingsregister is niet volledig, we weten dus niet wanneer HJ Zwarts hier gaat wonen. Evert Zwarts had een zoon, de theologiestudent H.J. (Jan) Zwarts, die actief was bij de Zwolse KP van Beernink.

Hemeldal
M. Zwarts verhuisd van de Oranjeweg naar Den Haag. Helaas, het gereconstrueerde bevokingsregister is niet volledig, we weten dus niet wanneer M. Zwarts hier gaat wonen.

Hemeldal Oosterbeek

Hier een foto van de achterkant, bron Heemkunde Renkum

Hemeldal was in de tweede wereldoorlog een centrum van de LO (Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers) (het verzet) van de Veluwe. In ‘Het Grote Gebod’ het grote tweedelige Gedenkboek van het verzet in LO en LKP (Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers; Landelijke Knokploegen), wordt ’t Hemeldal beschreven als het meest actieve centrum van de provincie.

Hemeldal
1946

Hemeldal
De graaf van Rechterenweg is goed te zien, de Oranjeweg, nu een voetpad, niet. De rode panden zijn verwoest volgens de schadekaart (een uitsnede). Het linkerpand is het toenmalige Hemeldal.

Na september 1944 was er een teveel aan schade. Vanaf half december 1947 gaat het Hemeldal aan de Van Lennepweg 7 (zie hieronder) weer open.

Raadsvergadering 19 december 1962. Hoog en Laag 20-12-1962: Het terrein Hemeldal (aan de Oranjeweg) van fam. Zwarts is verkocht. Diverse plannen voor woningbouw.

Hemeldal is in 1983 gesloopt ten behoeve van de appartementen flat Rechterenborch, aan de Graaf van Rechterenweg Link
Oorlogsschade , lees de toegiften van het verhaal over de Oranjeweg van de St Heemkunde Renkum.

villa 't Hemeldal, van Lennepweg 7, Oosterbeek.

De villa in Oosterbeek (naar een ontwerp van de Gooise architect J.W. Hanrath) is gebouwd tussen 1929 en 1930 door aannemer Riksen.

De BAG geeft aan dat dit pand in 1929 voor het eerst bewoond is. De BAG kent helaas veel fouten. Op Veldwerk kavel Oosterbeek E 726 uit dj 1930 is er nog geen bebouwing te zien (Eerst met HK 1931 HK E 726  VW_OTB00_E_110_0 is de eerste bebouwing aangegeven:

Van Lennepweg 7

Mw. de Grauw is de eerste eigenaar in dienstjaar 1931 (E726). Hendrik Albertus van Leeuwen en de Dorothea Hendrika Helena Grauw wonen in 1930-1940 nog op het adres Van Lennepweg 7 Oosterbeek (adresboek 1930 en1940). En ze zijn eigenaar volgens een kadasterlegger in 1937. Idem D.M.H. van Leeuwen de Grauw wordt in een advertentie genoemd.

Een eerste advertentie:
Van Lennepweg 7
Uit de Arnhemsche-courant-12-sep-1931

van Lennepweg
uit het gereconstrueerde bevolkingsregister 1940
Een van huurders na 1945 was verzetsstrijder E.H.J. Zwarts.

 Van Lennepweg 7
Uit de Arnhemsche-courant-16-aug-1947.

Hemeldal
uit de Arnhemsche courant van 10 dec 1947.

In beide advertenties is er sprake van kraamverpleging, een nieuwe zorgtaak er bij? Al hoewel in 1940 - 1943 was er op Hartenstein ook een kraamkliniek, was dat toen ook een activiteit van het Hemeldal - Zwarts?
Hemeldal
Zwarts woont in 1948 aan de Utrechtseweg 43.

"De heer E. H. J. Zwarts overleden Maandagmorgen is plotseling overleden de heer E. H. J. Zwarts, 67 jaar oud, eigenaar-directeur van het rust- en herstellingsoord „’t Hemeldal” te Oosterbeek. Vanaf de oprichting maakte hij deel uit van de commissie voor ouden van dagen, was een actief bestuurslid van OVV, alsmede penningmeester van de stichting 1940-1945 te Oosterbeek, waarvoor hij zich bijzonder heeft ingespannen. Tijdens de bezetting was ’t Hemeldal een centrum van illegale activiteit. De K.P., die Frits de Zwerver (ds. Slomp) uit de Koepel haalde, smeedde de plannen van uit ’t Hemeldal en bracht Frits de Zwerver behouden binnen in het Hemeldal. Korte tijd later werd de heer Zwarts zelf gearresteerd, doch na enige dagen, met enige 10-tallen andere politieke gevangenen, uit het huis van bewaring bevrijd. De begrafenis heeft 2e Kerstdag te 13 uur plaats op de algemene begraafplaats Zuid te Oosterbeek". Arnhemsche courant 23-12-1958

Bij het overlijden van E. Zwarts in 1958 zien we de volgende advertentie:
Hemeldal
Alleen familie uit Vlaardingen en Katwijk aan Zee ondertekend deze advertentie.

Hemeldal
Kvk uit 1958. Ivm overlijden is het Hemeldal overgedragen aan W.J. Zonnenberg uit Randwijk. De opgave is gedaan door H.J. Zwarts uit Vlaardingen op 31 december 1958. Geen overdracht aan Barta Zwarts!

Het echtpaar Zonnenberg neemt 't Hemeldal over na overlijden van de heer Zwarts. Uit de
Hoog en Laag 16-01-1959

In het Oosterbeeks adresboek uit 1961 is de heer M. Dolk, zonder beroep, als bewoner te vinden vwb het pand aan de van Lennepweg 7

In 1960 wordt  't Hemeldal omschreven als rust- herstellingsoord, pensionbedrijf.
In 1972 wordt de omschrijving rust- en verpleeghuis.

Hemeldal Oosterbeek

Een laatste personeelsadvertentie van het Hemeldal is uit 1972. Verkocht in 1973. Zwarts was tot 1958 geen eigenaar, hij huurde het pand en woonde zelf aan de Utrechtseweg 43 in Oosterbeek.

Inschrijfjaar Kamer van Koophandel: 1948. Uitschrijfjaar: 1976

HEMELDAL
Herstellingsoord Bethesda, Utrechtseweg 130, Utrechtsche weg 210, Utrechtse Straatweg 210, Oosterbeek
Meer bekend als Hartenstein

In 1933 begint het Rust- en Herstellingsoord Bethesda. Een eerste advertentie van Bethesda uit 1933:
Hemeldal

Er is een eerste inschrijving in het Handelsregister juni 1933: Christelijk Sanatorium Bethesda, Oosterbeek, Utrechtscheweg 120, ziekenhuis. Eigenaar: H. A. van Duijn. (9012).

Hemedal

In 1933 neemt Hemeldal ook het rusthuis Bethesda over. .Het Rusthuis „Bethesda" te Oosterbeek is aangekocht door het Herstellingsoord „Het Hemeldal". 24 11 1933

Hartenstein
1933

"OOSTERBEEK, 24 Nov. Naar wij vernemen is het vier maanden geleden op het landgoed Hartenstein te Oosterbeek geopende Rusthuis „Bethesda" overgegaan in handen van de directie van het Herstellingsoord „Het Hemeldal", dat zooals men weet een tiental jaren te Oosterbeek is gevestigd. „Het Hemeldal" was aanvankelijk gevestigd in een pand aan den Kneppelhoutweg te Oosterbeek, maar moest na 5 jaren, reeds uitbreiden. Men betrok daarop — nu 5 jaar geleden — een grooter pand aan het verlengde van den Graaf van Rechterenweg op den Bilderweg. Vanaf morgen zal Hartenstein een dťpendance van „Het Hemeldal" zijn". Uit  Arnhemsche courant 24-11-1933
Typo, bedoeld wordt: een grooter pand aan het verlengde van den Graaf van Rechterenweg op den Bilderberg.

Hemeldal
1934

Betsheda
1934

Hemeldal
deze aangifte bij de KvK van een vestiging op Hartenstein wordt gedaan op 17 januari 1934
Hartenstein
Na 1934 zien we de naam Bethesda niet meer terug. Qua marketing is Huize Hartenstein of Landgoed Hartenstein veel beter.

Hartenstein

Betsheda
1934

Na 1935 wordt als naam Landgoed Hartenstein gebruikt.

Hartenstein

Hemeldal
  Kamer van Koophandel. Hier wordt beschreven dat Huize Hartenstein wordt verplaatst naar de Schoone Veldheuvel.

Hemeldal
een persoonlijke verklaring uit 1947 van B. Zwarts.
 
In 1940, 1941, 1942 wordt Hartenstein een kraamkliniek. In 1943 een hotel restaurant van J. Kolfschoten. Was de kraamkliniek ook een activiteit van E.Zwarts? Later is er een tijdelijk ook een kraamkliniek in Hemeldal 3 op de van Lennepweg.
Voormalige Villa Schoone Veldheuvel, later Veldheuvel, Utrechtsche weg 133 Oosterbeek.

We kennen de Schoone Veldheuvel ook als Villa Op de Hoogte.
"De heer R.I. Schooneveld, die rond 1845 naast de oprijlaan naar "De Dennenkamp" en de later (in 1885) te bouwen rooms-katholieke kerk aan de villa "Schooneveldsheuvel' - ook weI "Veldheuvel" genaamd - gestalte gaf". Bron: Erkens, Oosterbeek in oude ansichten deel 2

Schoone Veldheuvel

In gebruik geweest als dependance van Hemeldal vanaf 1934

Hemeldal

Hemeldal

op 25 april 1947 is er deze aangifte van Barta Zwarts bij de Kvk. De Schoone Veldheuvel begint als dependance van Huize Hartenstein. Het woonadres van B. Zwarts is dan ook Utrechtsche Straat weg 133

In 1952 werd villa „Schooneveldheuvel" aan de Utrechtseweg door de naastgelegen kerk, aangekocht, welke t.z.t. dienst zal doen als tehuis voor ouden van dagen.
Schoone Veldheuvel

De villa 'Schoone Veldheuvel'. Na de Tweede Wereldoorlog woonde dokter Stuijt er (het huis met de adelaar) tot het gesloopt werd

Schooneveld heuvel
Kadaster C 431 in 1964. Rond 1971 verschijnt hier de Albert Hein.

Anno 2011: oostelijke hoek Utrechtseweg - Pastoor Bruggemanlaan (Albert Heijn).
Eureka, Utrechtscheweg 181 Oosterbeek

oude naam: villa Welgelegen

gebouwd in 1885.

In 1887 verschijn te volgende advertentie in het blad Het Oosten, een wekelijksch orgaan der Weesinrichting te Neerbosch, 1887, no 867, 10-08-1887
Eureka
Het lijkt dus dat Eureka een dependance is van Neerbos in Nijmegen.

In 1912 wordt Eureka genoemd als adres van de Buitengewoon Onderwijs. pres. Mevr. Elcker-De Wit, Villa Eureka, Oosterbeek.
In 1913: Buitengewoon Onderwijs: pres. Mevr. Welckerde Wit, Villa Eureka Oosterbeek.

Van 1952-1964 heeft mej. B. Zwarts daar met haar bedrijf ingeschreven gestaan.

In 1952 laat mej Zwarts bij de Kamer van Koophandel weten dat in plaats van de naam Schoone Veldheuvel, nu de naam Eureka gebruikt zal gaan worden.

Hemeldal
1952

Hemeldal

Hemeldal
een van de bewoners in 1954
Hemeldal
een van de bewoners in 1957

Hemeldal
Opname uit 1972 van Harry Smit.

Op 21 april 1965 wordt de Kamer van Koophandel geÔnformeerd dat het bedrijf per 1 april 1965 is opgeheven. Barta Zwarts is zelf later dat jaar overleden.

Eureka
onduidelijk in 1988 is mw Zwarts al overleden.

Eureka is een gemeentelijk monument.Hemeldal

Er waren in Oosterbeek 2 pensions met de naam Eureka, Cornelis Schadeweg en MariŽnbergweg

Hemeldal
De villa Eureka bestaat in 2022 nog steeds.
Hemeldal
1945 - 46 niet ingevuld, oorlogsschade, de meeste inwoners van de gemeente Renkum, kwamen eerst in het najaar 45 terug, schoorvoetend. De bedoelde tehuizen beginnen weer in 1947
Opmerkingen, aanvullingen, verbeteringen, graag: Hans Braakhuis