Hemelse Berg Oosterbeek Hans Braakhuis
  juli 2022
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg

In de 16e en 17e is de Hemelse Berg nog een onderdeel van het goed  ter Aa. Dit buiten is dan eigendom van Hendrik Bentinck (overleden 1502), daarna vererft het buiten aan Alexander Bentinck en nog weer later naar Steven Bentinck en zijn zoon Johan Bentinck tot ter Aa.

Uit deze tijd stamt ook de diepe sprengkop "De Hel" op de Oorsprong. Het weinige water ervan voedt een vijver (de eendjesvijver) achter de tuinmanswoning Mariahoeve. Het eerste huis de Hemelse Berg zou gebouwd zijn in 1724 (H. Blink, Wandelingen door oud en nieuw Nederland 1905) Elders wordt het jaartal 1785 voor de bouw genoemd)

In 1672 is er een boedelscheiding van het goed te Aa Meerdere kavels worden dan gekocht door jhr. Jacob Kreynck tot de Beele. In 1728 verkopen de erfgenamen van Geertruida van Brakell, douairière van Jacob Kreynck tot de Beele, de volgende percelen te Oosterbeek aan Bartholomeus van der Hoop: den Havercamp, het Meulencampjen, het Wyercamp, het Langestuck, den Mosterthof, den Steenberg, den Heekamp, een uiterweerdsweide, een hegge hout (“heggeholt”) of district, genaamd den Hemelschen Berg, hegge die Leemcuil, en hegge den Deelacker.

Kopers zijn dan  Henrica Brouwers, de weduwe van Jan van der Hoop gezamenlijk met haar stiefzonen Bartholomeus
en Abraham van der Hoop. Men koopt enkele percelen 'lants en holtgewassen' voor de prijs van 9000 gulden vrijgeld '. Genaamd 'een heggehout off district genaamt den Hemelschen Berg ' .

Kort na de aankoop in 1728 overlijdt Henrica Brouwers. Stief Bartholomeus overlijdt ongehuwd 47 jaar oud in 1730. Aldus was Abraham van der Hoop eigenaar van de bezittingen in het Ambt Rencom, kerspel oosterbeek. Waaronder dan de Hemelschen berg.

Het bezit te Oosterbeek werd op 24 Aug. 1729 en 9 Jan. 1730 nog vergroot door aankoop van twee perceelen, resp. een stuk land, genaamd 't Lange Stuk met daarop staanden tabakschuur voor 2000 gl. van de 2 zonen van Van de Wall en het land genaamd 'tSoerland' voor 350 gl. van Willem van Herdevelt.

Rond 1735 wordt door Abraham van der Hoop, het landgoed uitgebreid tot buitenplaats met tuinen, bossen, vijvers en een koren- en een papiermolen. De aangelegde lanen zijn uit deze tijd en nadien vrijwel niet meer veranderd. Lees hier meer over bij de pagina over molens.

In 1758 wordt een herenhuis gebouwd. Elders wordt voor de omvorming naar buitenplaats het jaartal 1741 genoemd.

De Hemelse Berg zou tot 1807 bij Van der Hoop blijven.

In 1807 koopt mr. Dirk Gaymans, burgemeester van Arnhem, huis en landgoed:  Achtereenvolgens worden nu de Oosterbeeksche goederen en de hofstede te Elden in Januari 1807 door Isaac Nijhoff als zijn gemachtigde van Van der Hoop, verkocht en wel op 21 Januari van dit jaar het buitengoed den Hemelschen Berg met gebouwen, huizen, boomgaard en toebehooren, w.o. huis en land het Lange Stuk, den Nieuwenkamp, den Huis-akker, den Heeskamp, den Mostaardhof, het Zuerland, het recht van water en grond van een papiermolen en een erfpacht van 10 gl., aan Mr. Derk Gaymans, voor 18.787 gld. te zamen.

Hemelseberg

Hemelse BergHemelse berg
Uit het boek: Het geslacht van der Hoop uit Scherpenzeel.
Hemelse Berg Oosterbeek
Schilderij door A. J . van Prooijen uit 1873

Hemelse berg
Uit het boek: Het geslacht van der Hoop uit Scherpenzeel.

Bronnen:
Isaac Anne Nijhoff in 'Wandelingen in een gedeelte van Gelderland, deel Arnhem 1824, p. 50,

M. A. Sipman in 'Arnhem en zijn omstreken'. Velp 1881, p. 101

D . J . van der Ven in 'Gelderland' uit de serie 'Ons mooie Nederland'. Amsterdam 1915, p. 186.

E.J. Demoed, p. 282 vermeldt dat de bewering het landgoed i n 1724 (Nijhoff e.a.) zou zijn ontstaan, onjuist is.

Boek: Het geslacht van der Hoop uit Scherpenzeel te Arnhem, Amsterdam, Rotterdam, Groningen en elders, door W. Wijnaedts van Resandt uit 1926
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg

Gaymans betaald een bedrag van Hfl. 18.700. Hij breekt het 18e eeuwse huis af en vervangt het door een nieuw landhuis.

bron Wikimedia Buffa Gemeentemuseum Arnhem
Dit is de Hemelse Berg nummer 2. En hiernaast eenzelfde prent, doch in kleur.

Het landgoed Ter Aa bevat in deze periode vrijwel het gehele westelijke deel van Oosterbeek tot Doorwerth.

Hemelse Berg Oosterbeek
 Hemelse Berg bij Oosterbeek (uitsnede), 1855, Constant Gabriel
Hemelschenberg Oosterbeek
Maker anoniem ca. 1850-1854, gedrukt door C.A. Spin, uitgegeven door Kunsthandel Frans Buffa & Zonen.

Al eerder stond er in de Oosterbeeksche Courant uit 1799:
"Te huur het fraai gesitueerd buitengoed, de Hemelsche Berg genaamd, bestaande in logeabel heerenhuis, stal en tuinmanswoning, Engelsche en andere tuinen, bosschen, waarin aangename wandelingen, verstrekkende gezichten over de Rhijn in de Betuwe, mitsgaders vijvers boven elkander met levendig water, waardoor een koren- en papiermolen word gedreven, alles gelegen onder het kerspel Oosterbeek, een uur van Arnhem, belend aan den Oorspronk, niet verre van de Utrechtsche weg aan den Rhijn. Wie hiertoe genegen is, adresseere zich bij A. van Raay, vendumeester te Arnhem. Brieven franco".

De burgemeester kocht ijverig grond bij en verkocht het landgoed in 1821 over aan mr. H.J.A. (Jan) Kallenberg van den Bosch voor Hfl. 50.000.
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg

Hemelse Berg Oosterbeek

Een bron van deze prent: Geheugen Delpher, geeft aan dat de maker van deze prent, Hendrik Wilhelmus Last .

Toch een jaartal probleem met een eerdere prent die hiernaast staat.
Couwenberg Gezicht op Hemelseberg en Oorsprong
Afbeelding uit 1840 - 1845. Volgens de TU Delft.

Kijk je op deze prent naar het aantal ramen, dan zijn dat er evenveel als op de prent hiernaast. Doch op de voormalige zolder is een behoorlijke uitbreiding geweest.
Hemelseberg
Het jaartal op deze prent in 1858.

Hemelse berg
Petrus Josephus Lutgers tussen 1844 - 1856
Hemelseberg
Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg.

De burgemeester kocht ijverig grond bij en verkocht het landgoed in 1821 aan mr. H.J.A. (Jan) Kallenberg van den Bosch voor Hfl. 50.000.

Kallenberg van den Bosch was een Haagse rentenier. Na  zijn overlijden in 1823 erft zijn weduwe Lucia de Jongh de Hemelse Berg. Bij het Kadaster wordt ze steeds: Wed. Jan Antonie Kallenberg van den Bosch, genoemd.

In 1830 hertrouwd Lucia de Jongh met C.P.E. Robidé van de Aa. Hij woonde toen op de Pietersberg. Dit huwelijk is kennelijk met voorwaarden, want de gehele Hemelse Berg blijft eigendom van de weduwe.

Het terrein wordt verfraaid door de landschapsarchitect J.D. Zochter jr., die het park en oranjerie van landgoed De Hemelse Berg gaat aanleggen. Ook worden er meerdere villa's gebouwd zoals de Pietersberg, Lucienheuvel, 't Hemeldal, de Witte Poort (later Rijnzicht) en Transvalia. C.P.E. Robidé van de Aa was lid van de Amhemsche Rechtbank en vermoedelijk heeft hij het Pannehuis (boerderij op kadasterkavel E5) en de Vinkenhorn bijgekocht. In 1846 willen de erven van mevrouw de Jongh de Hemelse Berg verkopen.

Hemelse berg
Uit: Het Vaderland: staat- en letterkundig nieuwsblad 16-04-1921 
Hemelse berg
Een ontwerp van Zocher uit 1832, HisGis laat vrijwel hetzelfde beeld zien.
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg.

In 1847 wordt Jan Kneppelhout voor 125.000 gulden eigenaar van de Hemelse Berg. Hij verfraait het park en laat in 1858 het herenhuis verbouwen naar een kasteelachtig gebouw, een ontwerp van L.H. Eberson. De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Johannes Kneppelhout

Kneppelhout laat tussen 1872 en 1876 het park herontwerpen. Zo wordt de villa Lucienheuvel in 1863 afgebroken t.b .v. de nieuwe vijver onderaan de Kneppelhoutweg. Andere aanwezige villa's 't Hemeldal (later Instituut voor jonge heren, inmiddels gesloopt) en de Witte Poort (in 1852 Rijnzicht, in 1891 Transvalia) zijn intussen weer gesloopt. In 1870 komt er een Oranjerie met aan de achterkant een klaslokaal voor godsdienstonderwijs.

Hemelse Berg Oosterbeek
Een ansichtkaart verzonden in 1917, gemaakt door J.h. Schaefer's uitg. Amsterdam. Een Arto lithophotochrom Nr 93 (ingekleurd op glas), collectie HGR. Jammer dat dhr Schaefer nooit in Oosterbeek is weze kijken. Op de ansichtkaart staat het huis de Hemelse Berg en niet de Zonneberg.

Hemelse berg Oosterbeek

Hemelse berg Oosterbeek
Hemelse Berg Oosterbeek
Kneppelhout komt te overlijden in 1885 te Oosterbeek en wordt  begraven in Katwijk aan Zee, op de Algemene begraafplaats. Zijn graf is door derden gerestaureerd 2015.
Na het overlijden van Kneppelhout leeft zijn weduwe Ursula Martha van Braam nog op de Hemelse Berg tot 1919. Zij werd eveneens bijgezet in de familiekelder in Katwijk aan Zee. Na haar overlijden koopt de gemeente Renkum het landgoed en verpacht het "kasteel" aan de familie Beelaerts van Blokland, die er vanuit Transvalia ging wonen.

Oosterbeek Hemelse berg

Hemelse Berg 1872
plattegrond zuidelijk gedeelte Hemelse Berg van Copijn uit 1872
Tijdens de Tweede Wereldoorlog is het landhuis zwaar beschadigd en later werd het gesloopt.

Hemelse Berg Oosterbeek
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg.

Hemsche Berg Oosterbeek

Een ingekleurde ansicht, die waren helemaal in in de jaren rond 1910. De ansicht heeft de naam: Hemelsche Berg Oosterbeek, net als de ansicht hiernaast. Klopt net niet helemaal, het zijn de buren van de Hemelse Berg, aan de Benedendorpsweg 171, Oosterbeek
Hemelsche Berg Oosterbeek

Een ingekleurde ansicht, die waren helemaal in in de jaren rond 1910. De ansicht heeft de naam: Hemelsche Berg Oosterbeek, net als de ansicht hiernaast. Klopt net niet helemaal, het zijn de buren van de Hemelse Berg, aan de Benedendorpsweg 171, Oosterbeek
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg.

Met de Slag om Arnhem brand "het kasteel" in zo'n 45 minuten geheel af, als de Duitsers het in brand schieten. De restanten worden gesloopt. In 1952 koopt de gemeente de erfpacht af en verkoopt de gemeente het centrum gedeelte van het landgoed aan de Diaconessen Bethanië. De Diaconessen gaan er een rust- en herstellingsoord beginnen. Men begint met de bouw in 1959. Rond 1961 komt de kraamkliniek gereed. In 1965 het verpleeghuis "de Hemelse Berg". Nog een nadere naam: verpleeg- en revalidatieinrichting Hemelse Berg, Een flat voor het personeel heeft gestaan voor de keermuur die nog aanwezig is.
In 1972 sluit de kraamkliniek. In 1988 fuseert de Stichting Oranje Nassau's Oord met het verpleeghuis De Hemelse Berg. Hemelse Berg Oosterbeek
Na enig bestuurlijk geharrewar wordt in 1959 met de bouw begonnen en in 1961 voltooid. Eind 2004 wordt het gebouw afgebroken en de locatie gesaneerd.

Hemelse Berg Oosterbeek
bron Maarten Langelaar
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Er zijn meerdere gebouwen geweest met de naam Hemelse Berg.

Vanwege verbouwplannen zijn de bewoners medio 2003 verhuisd naar O.N.O. in Wageningen. De gemeente wijst echter de verbouwplannen af en het verpleeghuis wordt afgebroken in 2004. Het zuidelijke gedeelte van het park, met een oranjerie (uit 1860) en een voormalig koetshuis (verbouwd in 1920 en 2015) is bijna niet toegankelijk. Aan de noordkant bij de oprit is een de voormalige tuinmanswoning "Mariahoeve". In het bos gedeelte staan nu een theehuis, en een gedenknaald (renovatie in 2015) en prieel waarbij de weduwe Kneppelhout wordt bedankt door de Oosterbekers. Aan de westkant (Lage Oorsprong) is een prachtig wandelgebied met vele watervallen. Volgens een deskundige is het landgoed toegankelijk op grond van de Natuurschoonwet 1928, alleen via de ingang aan de Hoofdlaan. Veelal laat ik me echter tegenhouden door het bordje verboden toegang. De Natuurschoonwet kent mogelijkheden voor een bord verboden toegang. Met name bedoeld om privé gebieden te beschermen, daar wordt niet een heel landgoed mee bedoeld. Kenmerken van de Natuurschoonwet: Openstelling en openbaarheid versus fiscale voordelen en subsidies.
Hemelse Berg verboden toegang
Noordelijk ingang van de Hemelse Berg in 2016, de zuidelijke ingang is geheel afgesloten.


Tegenwoordig is er discussie over het herstel van de oude zichtlijnen, of te wel kap van de bomen die het zicht op Rijn en Betuwe wegnemen. Zo'n 75.660 m2 van de Hemelse Berg, de locatie van de voormalige verpleeginrichting, was in september - oktober 2016 te koop, link.

In november 2016 is de Hemelse Berg verkocht met het vigerende bestemmingsplan, er mag voor "zorg" gebouwd worden. De oude eigenaar Zinzia heeft nooit formeel geprobeerd het bestemmingplan te wijzigen. Maak je er er iets voor "zorg" van, dan brengt het per vierkante meter niet veel op. Mag je het verkopen met een bestemming woningbouw in
een Engels landschapspark, dan brengt elke vierkante meter meer op. In 2008 heeft de gemeente het Bestemmingsplan nog gewijzigd. Een kleinere bouwkavel, minder bijgebouwen, compacter.

Casus 3704 Zinzia zorggroep
, verkoop kavel De Hemelse Berg te Oosterbeek. Het College sanering zorginstellingen besluit: 1. de beschikking d.d. 29 november 2016, met het kenmerk IB/ctw/2016/2160, in te trekken; 2. goedkeuring te verlenen ingevolge artikel 18 van de WTZi aan StichtingZinzia zorggroep, gevestigd te Renkum en kantoorhoudend te Wageningen, voor de verkoop van een perceel grond, plaatselijk bekend Hemelseberg 1 te  6862 BN Oosterbeek, kadastraal bekend gemeente Oosterbeek, sectie E, nummer 1204, groot 7 hectare, 50 are en 20 centiare, aan Sonsbeek Vastgoedontwikkeling  B.V., gevestigd te Zutphen en kantoorhoudend te Warnsveld, tegen een prijs  van €1.250.000,- k.k. In 2017 wordt de subsidie voor de Natuurschoonwet 1928 niet meer gebruikt en is een bordje verboden toegang. Wel jammer, dat het niet meer toegankelijk is.
De Hemelse Berg. Hemelse Berg 1 te Oosterbeek.

Van de buitenplaats dateert nog een uit 1860 gebouwde orangerie en een tuinmanswoning.

Ook de dienstwoning aan de Hoofdlaan is er nog.

Hemelse Berg Oosterbeek
Deze dienstwoning staat nog steeds op de Hoofdlaan.

Van der Aa schrijft in zijn boek Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden uit 1841 dat er op het landgoed de Hemelse berg ook andere villa's, buitens waren: Lucienheuvel, Pietersberg en Hemeldal. Dan was er een kleine boerderij, genaamd de Reijershoeve, en een logement of uitspanning, de Witte Poort. Deze laatste, die omstreeks 1835 gebouwd moet zijn, stond langs de Benedendorpsweg, ter plaatse van het in 1944 verwoeste pension Transvalia.

Transvalia, Lucienheuvel, Pietersberg en Hemeldal worden beschreven op de pagina van Landgoederen, buitens, villa's.
Reijershoeve komt voor bij boerderijen en Witte poort bij hotels.

Hemelse berg
Hemelseberg
Deze laan is er nog steeds. Het dennenlaantje op het landgoed de Hemelse Berg 1910-1920.

Een iets andere opname bij het GA.
Bij landgoederen huizen, meer over Transvalia
Transvalia
BRIEVEN UIT OOSTERBEEK

De Hemelsche Berg

Uit de  Arnhemsche courant van 09-02-1935

Een van de meest bekende buitens in de omgeving van Oosterbeek is ongetwijfeld de Hemelsche Berg. Omtrent het ontstaan van d"n naam Hemelsche Berg is officieel weinig bekend. Wel bestaan er verhalen, die een verklaring zouden moeten geven van dien naam. Eén van die verhalen zegt dan, dat destijds de KoningStadhouder Willem III tijdens een hertenjacht hier op den top van een heuvel enkele oogenblikken uitrustte.Bij het aanschouwen van het prachtige vergezicht moet hij hebben uitgeroepen: „Wat een hemelsche berg". Een andere verklaring, die ons waarschijnlijk lijkt, is, dat oudtijds de Germanen hier onder een boom rechtspraken en de plaats daarom Himelaberg noemden. Uit deze benaming zou dan in den loop der tijden, de tegenwoordige naam, Hemelscheberg, zijn ontstaan. Wie echter bij het lezen van deze verklaringen de schouders ophaalt, maar het landgoed kent, gezworven heeft door de schoone natuur en daarbij de steile heuvels heeft beklommen, moet het niet moeilijk vallen zelf een verklaring van den naam van het landgoed te vinden. Dwalend langs paden en paadjes ontmoet men op z'n weg de onuitputtelijke reeks schoonheden, die het landgoed rijk is: de eendjesvijver, waarbij des zomers nogal eens openluchtspelen werden gegeven, de nieuwe vijver en de kleine vijvers, de larixenlaan en niet te vergeten het schilderachtige Pannenhuis. Op den duur bereikt men dan, aan de overzijde van de Hoofdlaan, het teyeingedeelte, dat geen opzienbare wandeling is en waarop zich het in Engelschen stijl opgetrokken landhuis bevindt, thans bewoond door Jhr. J. Beelaerts van Blokland. Dit huis is reeds het derde huis, dat in den loop der eeuwen ter plaatse heeft gestaan. Omstreek 1744 stond er een jachthuisje, dat tevens gedeeltelijk dienst deed als boerderij. Dit huis was bezit van de fam. Van der Hoop. Oude prenten uit de 18e eeuw toonen nog hoe het jachthuis er moet hebben uitgezien. Tevens laten deze prenten zien, dat de forsche boomen, die men thans langs de lanen aantreft, in dien tijd nog jonge aanplantingen waren. Uit deze omstandigheid valt dan te verklaren, het schoone vergezicht, dat men volgens oude verhalen vanaf den Hemelsche berg had.
In het laatst van de 18e eeuw deed de heer v. d. Hoop het jachthuis vervangen door een groot wit huis. Na het overlijden van den heer v. d. Hoop in 1806 werd dit huis verkocht aan Mr. Dirk Gaaymans, burgemeester van Arnhem, die in de omgeving veel bezittingen had.
In 1821 kwam het huis in bezit van Mr. J. Kallenberg v. d. Bosch en diens echtgenoote, mevrouw Kallenberg v. d. Bosch geboren De Jongh. Toen Mr. Kallenberg overleed, huwde de weduwe met Mr. Robidé v. d. Aa, lid van de rechtbank te Arnhem. In 1847 werd de bekende schrijver Kneppelhout door aankoop eigenaar. Deze koop werd gesloten in een logement „De Witte Poort" genaamd, dat zich destijds bevond op de plaats waar thans huize „Transvalia" staat. Tot 1851 is „De Witte Poort" logement gebleven. In dat jaar werd het eveneens aangekocht door den heer Kneppelhout, die er een huis liet bouwen, dat hij inrichtte als woning voor zijn moeder, mevrouw Kneppelhout-De Grjselaar uit Leiden. Zijn huis op den Hemelsche berg heeft Kneppelhout in Mei 1848 betrokken. In 1859 verliet hij het weer om het te laten verbouwen tot het tegenwoordige buitenhuis naar Engelschen trant. Deze verbouwing heeft een drietal jaren geduurd. Op 16 Augustus 1859 werd de eerste steen gelegd, terwijl op 30 April 1362 het nieuwe huis, dat toen echter nog niet geheel en al gereed was, werd betrokken. Tijdens de verbouwing bewoonde de familie Kneppelhout het oude huis op den Oorsprong. Aanvankelijk bezat het huis op den Hemelschenberg niet den toren, die het gebouw thans kenmerkt. Eerst in 1865 heeft de heer Kneppelhout dezen toren ten behoeve van zijn bibliotheek laten bijbouwen. De windwijzer op het huis heeft nog dezelfde constructie als die van het gebouw van voor 1860. In 1884 overleed de schrijver Kneppelhout, wiens huis ten tijde van Beets en Van Lennep eon litterair middelpunt was en die op artistiek gebied veel voor zijn dorpsgenooten heeft gedaan. Zoo schonk hij b.v. aan de gemeente de tegenwoordige concertzaal in het Benedendorp, aanvankelijk bedoeld als een groot atelier met veel licht voor de schilders in het dorp. Het gebouw bleek echter aan deze voorwaarden niet te voldoen, waarom het werd verbouwd tot concertzaal. Nog tot 1919 heeft Mevrouw Kneppelhout, die 93 jaar oud is geworden, op huize de Hemelscheberg gewoond. In dat jaar ontving Jhr. J. Beelaerts van Blokland, die van moederszijde aan de familie Kneppelhout verwant is, het gebouw met het omliggende gebied, van de gemeente in erfpacht. Het eigenlijke landgoed, dat op het oogenblik grootendeels wandelpark is, is in den loop der jaren veel veranderd. Dit gebied was vroeger kleiner. Later is er bijgekocht een gedeelte van het landgoed „De Sonnenberg", dat zich toen nog aan de overzijde van den Utrechtschenstraatweg uitstrekte. Ten tijde van Mr. Robidé v. d. Aa, behoorde echter ook de tegenwoordige „Pietersberg" aan den Hemelscheberg. De fam. Van Eeghen heeft dit gedeelte later van den heer Kneppelhout gekocht. De bekende eendenvijver is altijd op het landgoed aanwezig geweest, terwijl de overige vijvers uit de vorige eeuw dateeren. Het eveneens bekende monument op den heuveltop werd Mevr. Kneppelhout in 1895 ter gelegenheid van haar 70sten verjaardag door de gemeente aangeboden. Op haar 80sten verjaardag ontving Mevr. Kneppelhout van de gemeente, de tegelplaat, die zich thans nog in de hall van het huis bevindt, terwijl haar op haar 90sten verjaardag de Pergola werd aangeboden.
Meer info:

De Kamer van Oranje

Heemkunde Renkum met een uitgebreid verhaal met foto’s over de Hemelse Berg
Buitenplaatsen in Nederland, A. Speelman
slechts een poging, verbeteringen en aanvullingen, graag naar m'n mailadres: