Kerken en kloosters in de gemeente Renkum Hans Braakhuis
laatste update: mei 2017
home
Kerken hebben veel te maken met de vrijheid van het geloof. De vrijheid van het geloof staat al vermeld in de Engelse Magna Carta uit 1215, maar was ook in onze landen in die tijd al een gemeengoed. Het was oa. de Graaf van Hoorn die al aangaf: m'n horigen dienen me 6 dagen per week. De 7de dag mogen ze zelf weten wie te dienen.
De vrijheid van geloof in de Nederlanden, maakt dat Portugese Joden in 1497 (Sefardim), vele Belgen in 1584 en Franse Hugenoten rond 1700, de Nederlanden als nieuwe thuisland zien. Dit brengt niet alleen veel geld en kennis naar de Nederlanden, maar ook een variatie aan kerken.

In 1517 publiceert Luther zijn 95 stellingen. In de Nederlanden heeft de Beeldenstorm eerst in 1566 plaats. Daarna wordt de geloofsvrijheid voor Katholieken ingeperkt. In 1580 worden veel Katholieke bezittingen onteigend en aan de protestanten overgedragen. Dat maakt dat enkele Katholieken ondergronds gaan, middels schuilkerken en in deze gemeente in schuurkerken.
 Tot het jaar 1651 boden de katholiek gebleven bewoners van het kasteel Grunsfoort en kasteel Doorwerth, blijvende gastvrijheid aan een of meer priesters. President-burgemeester van Wageningen, Daniel David Bernhard Mosburger, protesteerde op 1 november 1763 nog tegen het "aanhouden van een pastoor en een Roomsche Kercke binnen de jurisdictie van zijn stad". 'De Roomsche kercke', die hij op het oog had was die van Huijse Cronenburg (Grunsfoort) en die later verplaatst werd naar 'Renkum -in den Bok'.

De Franse bezetter geeft in 1774 -1795 weer de vrijheid van godsdienst en in de Grondwet van 1798 wordt dit bekrachtigd, evenals een scheiding van Staat en Kerk. In Wageningen bv. was toen nog ongeveer 20% van de bevolking Katholiek. Dat zal in Renkum niet veel anders geweest  zijn. Vele kerken werden zo rond 1804 weer teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaren. In de 17de en 18de eeuw moest je een lid van de Nederduits Gereformeerde Kerk zijn om voor een belangrijke functie in aanmerking te kunnen komen.
Op m'n website staan meer "kerk" publicaties, een overzicht:
Het kerkpad van Driel, Doorwerth, Wolfheze?

De Kapelleboom in Doorwerth

Het kerkje op de heuvel in Heelsum. En de bebouwingen er om heen.

Een PDF over de Geschiedenis van het kerkje op de heuvel in Heelsum

Een PDF over de relatie tussen het Kasteel Doorwerth en de kerken in Wolfheze, Heelsum en de kapellen op het Kasteel en in Doorwerth.

Wolfheze.
Ī 1000
De verdwenen kerk in (Laag) Wolfheze, Oude Kloosterweg ongenummerd, Wolfheze

Oude Kerk Wolfheze
kerk Wolfheze 1570 boek Oltmans
In de 11de eeuw stond op een heuvel die tussen de Oude Kloosterweg en de snelweg A50 ligt, een kerk van ongeveer 21 bij 8 meter. De tufsteen fundamenten die in de grond zijn gevonden zijn kenmerkend voor de Middeleeuwen. Lange tijd was deze kapel de enige voor de wijde omgeving, zoals voor de inwoners uit Doorwerth en Heelsum.
"Reeds in de elfde eeuw bestond een kerspel Wolfhezen, dat zich, tusschen de kerspelen Renkum en Oosterbeek, noordelijk van den Rijn uitstrekte. In het zuidelijkste gedeelte lag de Hof Seelbeeck, die reeds in de tiende eeuw wordt genoemd. Noordelijk daarvan strekten zich de Wolfhezer bosschen uit, die aansloten aan de bosschen in het kerspel Oosterbeek. Aan den noordelijken zoom van het Wolfhezer bosch lag, aan de beek, de Hof Wolfhezen. In de onmiddellijke nabijheid daarvan stond de kerspelkerk. Verder stonden hier een molen, eenige huizen en hofsteden en lag er een wildfurstergoed, tezamen vormende het dorp Wolfhezen, waar nog in de 16de eeuw een nijvere landbouwers- bevolking verblijf hield. Waarschijnlijk in de twaalfde of begin dertiende eeuw is in het zuidelijkste gedeelte van het kerspel, aan den Rijn, het kasteel Doorwerth gesticht en vormde een deel van het kerspel de heerlijkheid van dien naam. In de heerlijkheid lag de buurschap Heelsum. De Doorwerthsche ingezetenen gingen te Wolfhezen ter kerk. Ten behoeve van de ingezetenen van de heerlijkheid liet de heer van Doorwerth — wanneer is niet met zekerheid aan te geven —
dicht bij het kasteel bij de buurschap Heelsum een kapel bouwen, waarin de pastoor van Wolfhezen, althans in het midden der vijftiende eeuw, den dienst waarnam. Immers in 1461 bekennen Johan heer van Hemert, ridder, en Sophie van Bylant, vrouw van Hemert, schuldig te zijn aan heer Willem in de Niewelandt „pastoor tot Wolfhesen ende tot Heisom, ofte die in der tut daer pastoor were, van der smaelre tienden der kercken voors. van vlas, was, byen ende van schapen ende al dat daertoe behoren mach, jaerlix enen alden Vrancr. schilt, te betalen alle jaer tot S. Peternellen dach mit gueden payement etc. Ende den tienden van den koren sal die pastoor voors. gebruicken als hy plach ten tyden Reynolts van Homoet, den Gode in genade heeft". Verder verklaren zij: „ende desen pacht sal staen ende dueren also lange als wy tsamenlycke ofte een van ons beyden den Doorweerde besitten etc.". Uit: Albert A. Oltmans; De Kerken te Wolfhezen en te Heelsum in het Kerspel Wolfhezen. 1923, Quint uitgever Arnhem, Gouda.
Ī 1910
Stichtingskerk Pro Persona Opstandingskerk, Wolfheze 2. Wolfheze.

Andere naam: Ned Hervormde kapel in Psychiatrisch Ziekenhuis - Opstandingskapel
Opstandingskerk Wolfheze 2016
Gereformeerd. Volgens link in 1887 in gebruik genomen. Nog een link met de foute datum. Het gehele ziekenhuis moest toen nog gebouwd worden. De BAG geeft 1990 aan, zijnde het jaar dat de kerk in gebruik werd genomen, klopt ook niet.
In 1906 werd een stuk bosgebied van 86 hectare aangekocht door de Vereniging tot Christelijke Verzorging van Krankzinnigen en Zenuwlijders (voorganger van psychiatrisch ziekenhuis). Het Ziekenhuis kent twee bouwfasen. Eerste fase 1907, de tweede fase in 1908. De kerk is in de tweede bouwfase van de bouw van het ziekenhuis gebouwd. De kerk is ontworpen in 1907 door architect Wentink en werd in dat jaar ook aanbesteed aan de aannemer Dhr. Brouwer. De kerk wordt dan op 4 sept. 1908 in gebruik genomen. Na de eerste bouwfase vindt de officiŽle opening van het ziekenhuis plaats op 28 nov. 1907. Dus de kerk is eerst een jaar later klaar en in gebruik genomen. Het orgel is gebouwd door firma W. van Leeuwen in 1949.
1926
Open Hof Kerk,
Lawijckerhof 6, Wolfheze.

Andere naam:  Ned Gereformeerde Burchtkerk.
Open Hof Kerk Wolfheze
Protestantse gemeente. De bouw begon in 1925 en de kerk ging open in 1926. Het was toen een Gereformeerde kerk. De tegenwoordige PKN kerk Open Hofkerk zal per 1 januari 2018 worden gesloten. De voormalig hervormde Oude Kerk zal alleen nog worden gebruikt voor bijzondere diensten in het kader van trouw- en rouw en met kerkelijke feestdagen.
www.pkn-oosterbeek-wolfheze.nl/

Elders gevonden: 2002: Ondertussen heeft de projectontwikkelaar een sloopvergunning aangevraagd, deze sloopvergunning is verleend, meldt Ruud de Ruijter, voorzitter van de Diaconale raad van de Samen-Op-Weg gemeente Wolfheze. Neem aan dat dit niet klopt, want de kerk staat er nog.
1928 (1933 volgens BAG) 1935 volgens de teksten hiernaast.

Voormalige Ned Gereformeerde kerk Ons Huis, Wildforsterlaan 1, Wolfheze.

opname 2017
Wildforsterlaan 1 is een Nederlands Gereformeerde Kerk geweest.
In 1888 ontstond in Oosterbeek voortkomend uit de Doleantie - een Nederduitsch Gereformeerde Kerk (vanaf 1892 Gereformeerde Kerk). Gereformeerden uit Wolfheze vielen onder Oosterbeek en gingen daar naar de kerk. In 1925 werd door gemeenteleden uit Wolfheze (ruim 300) begonnen met de bouw van een eigen kerk. In 1928 was deze klaar en de zelfstandige gemeente van Wolfheze was een feit. De vrijmaking vond in Wolfheze en Oosterbeek pas in 1946 plaats. De oorlogssituatie - de Slag om Arnhem in september 1944 - zal daar waarschijnlijk debet aan zijn geweest. Beide gemeenten bleven qua ledenaantal klein en waren vacant. Het aantal leden bedroeg per gemeente tussen de 50 en 70. Al snel gingen beide kerken samenwerken; onder andere in het beroepen van predikanten. Tien keer werd een predikant beroepen, echter zonder resultaat. Uiteindelijk werd de samenwerking verbroken. Oosterbeek ging vervolgens met Velp een samenwerkingsverband aan en Wolfheze met Ede en Wageningen. De breuk in de vrijgemaakte kerken in 1969 bracht beide gemeenten weer tot elkaar. Leden uit beide kerken, die buiten het verband van de vrijgemaakte kerken kwamen te staan, verenigden zich in 1970 tot de kerk van Oosterbeek/Wolfheze. Men beriep samen met Doesburg/Velp (later Doetinchem/Velp geheten) ds. J.C. Janse, die sinds 1968 predikant was van de kerk van Oosterbeek en Velp. De kerkenraad bestond uit de predikant, drie ouderlingen en ťťn diaken. De zondagse kerkdiensten vonden plaats in Wolfheze in het kleine gebouw aan de Wildforsterlaan 1.
Ds. Janse werkte vier jaar in de gemeente. Op 23 juni 1974 nam hij afscheid. Over zijn periode in Oosterbeek/Wolfheze schreef hij een korte terugblik in het herinneringsboekje, dat verscheen bij de opheffing van de gemeente.
Het kerkgebouw werd in 1935 door een particulier gebouwd en kreeg de naam "Ons Huis". Een toepasselijke naam, omdat het gebouw er uit zag als een woonhuis. Gereformeerd predikant F.H. van Loon opende het op 12 maart 1935 officieel. Vele activiteiten hebben er sindsdien plaatsgevonden. Het fanfarekorps en een zangvereniging repeteerden er. Jongelings- en meisjesverenigingen hielden er hun vergaderingen. De Hervormde Kerk belegde er de zondagse erediensten en zelfs de Bijzondere Vrijwillige Landstorm hield er schietoefeningen. In 1941 kocht de Gereformeerde Kerk het pand. Vanaf 1944 herbergde het eerst een winkel en later een kapperszaak. Begin jaren vijftig nam de vrijgemaakt-gereformeerde kerk het gebouwtje over. In september 1951 vond de officiŽle opening plaats. Het gebouw bleef na de scheuring in 1970 in handen van de buitenverbanders, de latere Nederlands gereformeerden. Zij gebruikten het gebouw toch voornamelijk op de zondag. Het geringe aantal kerkgangers betekende onder andere dat het gebouw verstoken bleef van aansluiting op de gemeentelijke riolering, zo vertelde mij oudgemeentelid J.F. Blokhuis uit Oosterbeek. Gezien de geringe afvoer die vanuit het gebouw pleegt plaats te vinden, aldus de gemeente Renkum in 1982. Na 1986 kwam het gebouw weer in particuliere handen.
Op 29 september 1985 vond de laatste kerkdienst plaats. (link)

Volgens link afgebroken. Maar het gebouwtje bestaat nog steeds.

1938
Hervormde Kerk Wolfheze
Ontwerptekening Het Schild 1910
In de muziekzaal van het Schild, Wolfhezerweg 101 Wolfheze.

Zwitserse barak in Wolfheze aan de Balijelaan
In de Zwitserse barak uit 1946 in Wolfheze aan de Balijeweg.
Voor het kleine aantal hervormden in Wolfheze in de jaren twintig valt niet te denken aan het vormen van een gemeente en men kerkt in Oosterbeek. Een belangrijke rol in het toch ontstaan van een hervormde gemeente in Wolfheze vervult het Tehuis voor Alleenstaande Blinden. De godsdienst-onderwijzer R. Streekstra uit Oosterbeek verzorgt hier Bijbellezingen en diensten met Kerst. Als in 1931 het tehuis de muziekzaal krijgt worden hier - aanvankelijk zo nu en dan, en later geregeld om de veertien dagen - Bijbellezingen voor de bewoners gehouden. Wanneer het slecht weer is en de wegen moeilijk begaanbaar zijn, mogen ook dorpsbewoners onder het gehoor komen van de heer Streekstra. Zo groeit dit bescheiden initiatief zelfs uit tot een wekelijkse dienst, die door zo’n vijftig blinden en een tiental dorpelingen wordt bezocht. Omstreeks 1938 wordt de heer P. Davidse, tuinbaas van het tehuis, tot ouderling gekozen. De zondagse samenkomsten zijn dan echte kerkdiensten,
maar wel met een heel huiselijk karakter. Naast Streekstra, preekt regelmatig Ds. J. Brouwer uit Oosterbeek en ook veel predikanten van buiten leiden de diensten. Op deze manier is er een grote verscheidenheid aan voorgangers en dat maakt dat de kerkdiensten goed worden bezocht. Directrice Mansvelt geeft in haar dagboek regelmatig haar mening over de kwaliteit van de preken. De organist is jarenlang een van de bewoners van het tehuis, Andries Nijenhuis, die kerkorganist van de Hervormde Kerk in Velp is geweest. Hij komt in 1931 in het tehuis en is een voortreffelijk musicus, die ook veel orgelconcerten geeft in de concertzaal. De heer Streekstra komt met het idee om het honorarium voor door hem
elders vervulde preekbeurten af te dragen aan een door hem opgericht ‘Kapelbouwfonds’ voor het stichten van een eigen gebouw. Hiervoor preekt hij vaak in gemeenten in Friesland, het gebied waaruit hij zelf afkomstig is. Als vergoeding bedingt hij dan dat de collecte van zo’n dienst geheel aan hem wordt afgedragen voor het Kapelbouwfonds. Het in WO II (17 september 1944) verwoeste tehuis maakt de hervormden dakloos, maar in het voorjaar van 1946 schenkt de Wereldraad van Kerken een houten barak, afkomstig uit Zwitserland,
aan  de  hervormde  gemeenschap. Het gebouwtje komt in onderdelen aan, en wordt aan de Balijeweg geplaatst. Pas veel later (1958) wordt hiernaast een echte kerk gebouwd, en het fonds van Streekstra blijkt dan al te zijn gegroeid tot de som van meer dan f. 20.000,- , een voor die tijd indrukwekkend bedrag. (link)

Door oorlogshandelingen verwoest 1944. Daarna in houten noodkerk tot 1958 aan de Balijeweg. Waarna men de Kruiskerk in gebruik nam.
1958
Verdwenen Kruiskerk, Balijeweg 22, Wolfheze.
ansichtkaart Kruiskerk Wolfheze
Een Ned. Hervormde kerk. Uit 1958, architect G. Bruins. Opvolger van de Hervormde Kerk in de Zwitserse barak die ook de de Balijeweg stond. Buiten gebruik 2002. Sloop volgde waarna op de vrijgekomen plaats appartementen zijn gekomen die in 2004 in gebruik werden genomen.
Oosterbeek.
Ī 950
Oude Kerk, Benedendorpsweg 134, Oosterbeek, bekend vanaf de 10de eeuw. In 1944 werd de kerk verwoest. Daarna herbouwd. Laatste aanpassing in 2014. In de directe omgeving zijn vele huizen, winkels, cafť niet terug gebouwd. De kerk stond vroeger in het centrum van Oosterbeek.

Demoed: Ned Herv. Kerk te Oosterbeek 1950
Uit: Demoed: Ned Herv. Kerk te Oosterbeek 1950

De Oude Kerk is een Rijksmonument.
De Hervormde Pastorie, ten westen van de kerk is een Rijksmonument.
De huidige Nederlands Hervormde Kerk is een zeer oude kerk. Het staat vast dat al omstreeks het jaar 1000 op deze plaats al een stenen kerk stond. Demoed heeft het zelfs over 950. En waarom zou er daarvoor geen houten kapel gestaan hebben? Predikers als Bonifacius, Willibrord, Werenfried en Liudger worden door Demoed genoemd.
Bernulpus is de eerst bekende pastoor (1027-1054) van de kerk. Er is een legende waarin hij genoemd wordt. Hij hielp de echtgenote van Keizer Koenraad II van Duitsland te bevallen.
De kerk is vele malen verbouwd, aangebouwd. Een tufstenen koor verschijnt als eerste, al in de 11de eeuw. De noordingang werd ook verbouwd. In de 13de eeuw zijn twee steunberen aangebouwd om het koor beter te ondersteunen. In de 14de eeuw werd een westtoren aangebouwd. De westelijke gevel verdween en kwam er een toren van 7 bij 7 meter. Gebouwd van baksteen voor de stevigheid en bekleed met 10 cm tufsteen. De toren zal vanaf het begin voorzien zijn geweest van een klok. Bij opgravingen vanaf 1946 werd in de omgeving de kleivorm van een klok gevonden, inclusief de stookplaats met houtskool. De toren had nog geen eigen ingang. Tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten (1420) werd de kerk gedeeltelijk vernield en waarschijnlijk is daarna het tufstenen koor vervangen door een bakstenen koor. In 1607 en 1608 werd de kerk gerestaureerd en van een nieuwe kap voorzien. In 1611 werd de oude klok vervangen door een nieuwe. Deze bleek te klein en was in Driel niet te horen. In 1643 werd er een grote klok besteld bij Francois (M.E.(Francois) S.?)  uit Maurik en werd op nieuwjaarsdag 1644 in de toren gehangen.

Na Bernulphus kennen we nog de volgende pastoors: in 1362 Henrick van der Huete; in 1416
Arndt Brodelant; in 1482 en 1497 Willem die Haen; in 1539 Goert Meynten van Gennep; in 1548 Arndt van Heerde; in 1549 Goessen Lubbertss; in 1563 Harmen Henrickss en in 1570 Henrick van Maenen is waarschijnlijk de laatste pastoor geweest is, die vůůr de Hervorming hier dienst gedaan heeft. Bron: Oltmans.

Van de zijde der bewoners van het naburige kasteel Doorwerth heeft de kerk in ouden tijd herhaaldelijk steun gekregen. "Zoo vinden wij aangeteekend, dat Jutta van Asperen, de weduwe van Robert van Doorwerth, getroffen door den soberen staat van inkomsten van
het altaar in de kerk van Oosterbeek, dat gewijd was aan God en de Heilige Maagd, dit in 1416 begiftigd heeft met eenige goederen, ten behoeve van het zieleheil van Robert en zijn voorvaderen en ter eere van God en de Heilige Moeder Gods." Bron: Oltmans.

De kerk werd tijdens WO II zwaar beschadigd bij de Slag om Arnhem. Daarna is de kerk verkleind en teruggebracht naar de situatie zoals die geweest moet zijn na de bouw van het romaanse koor in de 12e eeuw.
www.pkn-oosterbeek-wolfheze.nl
Andere oude kerken, die nog bestaan:
De Onze-Lieve-Vrouwekerk, Maastricht, rond 1000. Staat op een ouder Romeins heiligdom.
Sint Pancratius, Mesch. Stamt uit de 9de eeuw.
De Basiliek Sint Servaas, Maastricht. Kent nog delen uit 560.
1313 of 1428 -
De verdwenen kapel in het kasteel Rosande in de Rosandepolder, Oosterbeek.
In het verdwenen Kasteel Rosande in de Rosandepolder, uit 1313 of 1428, kan een kapel geweest zijn. In 1523 gaat Jacob van Appeltern, domdeken van Utrecht, het kasteel weer geheel nieuw opbouwen. Kan me niet indenken dat er dan geen kapel is. 
1329 -1580
Verdwenen Klooster MariŽndaal, MariŽndaal ongenummerd, Arnhem - Oosterbeek.

Ook: Oecumenische kapel Christuskoepel, MariŽndaal 8 - 10, Oosterbeek? Waarschijnlijk Arnhem.
Landgoed MariŽndaal.
In 1392 gaf Wijnand van Arnhem een landgoed aan de Augustijnen om er een klooster (Domus Fontis Beatae Mariae) te stichten. "Deze had van den hertog van Gulick en den bisschop van Utrecht verlof gekregen, zijne bezitting in een klooster te veranderen naar het voorbeeld van het beroemde klooster te Windesheim bij Zwolle, aldaar door de leerlingen van Geert Groote, den stichter van het Fraterhuis te Deventer, volgens de Augustijner orde der Reguliere kanunniken gesticht. Arent van Gruythuijzen bood hem daarbij de behulpzame hand en de geestelijken van der Gronde en Breukerink kwamen uit Windesheim over, om voor de inrichting van het klooster te zorgen. De bouwmeesters waren Hendrik Wildo uit 's-Hertogenbosch en Hendrik Wilsen uit Kampen; de eerste rector was Johannes van Kempen, de broeder van den beroemden Thomas a Kempis. Deze groote geleerde, te Kempen bij Crefeld geboren, heette eigenlijk Thomas Hamerken. Het klooster maakte een geheel uit met het klooster te Windesheim en werd "de oudste dochter van Windesheim" genoemd. De kloosterlingen waren zeer werkzaam, gastvrij en liefdadig; hunne kleeding bestond uit een wit overkleed met zwarte regenkap." ( Uit: Arnhem omstreeks het midden van de 19de eeuw van A. Markus.)
Enkele grafzerken van de begraafplaats zijn bewaard in de Christuskoepel. 300 meter naar het oosten op een heuvel. Rond 1580 - 1587 (na de Hervorming) werd het klooster afgebroken. De stenen werden grotendeels gebruikt om de vestingwerken van Arnhem te herstellen. Het klooster heeft gelegen aan de Kloosterwei.
Link met meer informatie.
1884
Walfriede, stond tot 1944 op de plaats waar later Missiehuis Vrijland stond: Johannahoeve 4, 6861 WJ Oosterbeek. Tegenwoordig is dit het Sint Jozefhuis en heeft het Missiehuis huisnummer 2 gekregen.
In 1943 werd de boerderij gekocht door de Franciscanessen van Mill Hill die verdreven werden door Duitse logťs uit hun Huize Vrijland te Schaarsbergen (aan de Koningsweg, naast vliegveld Deelen). In 1944 ging het mis, Walfriede brandde af. Na de oorlog gingen de Mill Hiller's terug naar Schaarsbergen en in 1953 werd dit landgoed te Schaarsbergen verkocht. Daardoor kon in 1955 gestart worden met de bouw van Vrijland op de resten van Waldfriede. Vrijland is een rusthuis voor paters die van de missie terug keerden. De broeders genoten op de ‘boerderij’ opleiding voor uitvoerende taken in de missie, waar zij na de opleiding naar werden uitgezonden. Er was een timmerwerkplaats, een smederij en natuurlijk een boerenbedrijf. De Missionarissen van Mil-Hill verhuisden in 2007 naar Oosterbeek. Sinds 2011 maakt Vrijland deel uit van Icare. Inmiddels is op deze plaats een nieuw Trapistinnenklooster (Abdij O.L. Vrouw van Koningsoord) verschenen, dus de grond blijft gewijd!
1885 - heden
R.K. kerk Sint Bernulphus, Utrechtseweg 129, Oosterbeek.Bernulphuskerk Oosterbeek

Het Heilig Hartbeeld voor de kerk is een Rijksmonument.
Bernulphuskerk Oosterbeek

In 1885 in gebruik genomen. Architect A. Tepe.

Jan Toorop Kruisweg staties Oosterbeek
Jan Toorop's Kruisweg staties. Tussen 1915 en 1919 gemaakt door Jan Toorop in opdracht van Mevr. P.J.M. de Bruijn-Van Lede van "Dreijerheide". Zij schonk deze kunstwerken aan de parochiegemeenschap van de St. Bernulfuskerk.

www.bernulphus.nl
1892
Verdwenen Gereformeerde kerk, aan de latere Van Toulon van der Koogweg.


Gereformeerde Kerk V Tvd Koogweg
De kerk staat op het einde aan de linker zijde.

Gebouwd vanaf 1891 aan de Molenweg (de Molenweg werd later achtereenvolgens Eerste Molenberg en later de Van Toulon van der Koogweg genoemd). Nadat de gelovigen eerst tijdelijk in‘Bethel’ en ‘het Zaaltje van Vlaanderen’ kerkten. Geopend in 1892.

De kerk aan de Toulon van der Koogweg werd te klein. Verkocht om de bouw van de nieuwe kerk mogelijk te maken. De Gereformeerde Kerk in 1925 aan de rechterkant van de weg op de hoek met de Jacobaweg. De oude kerk deed daarna o.a. nog dienst als Notarishuis en verhuisbedrijf van de fam. P. Dobber. In het laatste oorlogsjaar werden beide Kerken verwoest door een zeer zware inslag van een Duitse V1.
1907
Remonstrantse kerk
, Wilhelminastraat 10, Oosterbeek

Andere naam: Remonstrantse Broederschap.
Remonstrantse kerk Oosterbeek
De kerk is een Rijksmonument

Remonstrantse Kerk Oosterbeek
Een oude kaart uit de beginperiode van de kerk, nog zonder voorportaal.
Remonstrantse Kerk Oosterbeek 2015
De in Oosterbeek woonachtige Remonstranten kerkten tot het najaar van 1878 in Arnhem. Vanaf 27 oktober van dat jaar kregen ze de mogelijkheid om diensten te houden in de Concertzaal in Oosterbeek-Laag. In 1906 werd aan de Oosterbeekse architect J. van Burk de opdracht voor het ontwerp van een kerkgebouw gegeven. Op 26 september 1906 werd de eerste steen gelegd en nauwelijks een jaar later, op mei 1907, kon de kerk waarvan de bouwkosten f 15.000 bedroegen worden ingewijd. In 1909 werd een orgel aangeschaft, gemaakt door Maarschalkerweerd & Zoon (Utrecht).
www.remonstranten.org/oosterbeek

Remonstrantse Kerk Oosterbeek
Hier zien we de Remonstrantse Kerk in de jaren twintig van de vorige eeuw. Het Kerkje wordt ook wel "De witte parel' van het dorp genoemd. Echter aan de inkleuring van deze kaart is dat niet te zien.


1908 - 1955
Voormalige Bernulphus Kapel, St. Bernulphusstraat 11, Oosterbeek.

Ook:  RK klooster, St Bernulphusstraat 13.

 RK klooster Zrs. van Liefde (Tilburg), Bernulphuspad 11.
Het Sint Bernulphusklooster, waar de Bernulphuskapel een onderdeel van was, start in 1902 als de “Zusters van Liefde” besluiten om in Oosterbeek te gaan starten met katholiek onderwijs. In 1908 wordt het klooster met de Kapel gebouwd en de zusters zullen tot 1955 actief zijn. Daarna wordt het klooster (en de kapel) voorverschillende activiteiten gebruikt. De Lagere School staat rechts van de Kapel. Vanaf 2006 is de kapel een vergaderlocatie. De Oude Kloostertuin herinnerd nog aan het voormalige gebruik van deze omgeving.
www.bernulphuskapel.nl en www.bernulphuskapel.nl/geschiedenis
1910
 Oudere naam: RK klooster Missionarissen van Mill Hill (MMH; SSJ).
RK klooster Zrs. Franciscanessen van Mill Hill (FMSJ)
Met als adres: Johannahoeve 2 + 4
In 1915 begint de opleiding van Mill Hill-broeders om het vele materiŽle werk over te nemen uit de handen van de missionarissen. Tijdens WO I wordt een broederschool opgericht in Oosterbeek bij Arnhem. Tijdens WO I komen al de eerste broeders aan, o.m. Jacobus Driessen.
1910
Abdij Koningsoord, Johannahoeveweg 73 - 79, Arnhem.

Andere naam:  RK klooster Zrs Trappistinnen, Johannahoeveweg 79

  In 1910 was dit gebied nog gemeente Renkum.
Op steenworp van Station Oosterbeek. Gebouwd op het terrein van de paters van Mill Hill. Het oudere Klooster kwam gereed in 1910. Nieuwbouw uit 2007-2009, verhuizing van Tilburg naar Arnhem in 2009.
In 1944 was er een missiehuis gevestigd van de Fathers van Mill Hill een Engelse congregatie waarin ook Nederlanders werden opgenomen. Tevens was er een zusterhuis gevestigd. In 1942 brandde, door onvoorzichtigheid met vuur, het oorspronkelijke gebouw af. Tijdens de Slag om Arnhem liepen de rest van de gebouwen schade op, enkel het Koetshuis, de oranjerie en de Boswachterij zijn hersteld en heden nog in gebruik.
Het Missiehuis "Vrijland" in Oosterbeek.

1923 - heden
Christelijk Gereformeerde kerk Rehoboth, Jagerspad 6 E, Oosterbeek.
Rehoboth Oosterbeek
De kerk opende in 1932. Bij de instituering in 1932 telde de gemeente zeventig leden en doopleden. Zij woonden in de relatief kleine woonkernen Heelsum, Heveadorp, Oosterbeek, Renkum en Wolfheze. In 1953 bedroeg het ledenaantal 149, het hoogste ledenaantal dat Oosterbeek heeft gekend. Daarna liep het terug. Op 1 januari 2003 werd de zelfstandige gemeente van Oosterbeek een wijkgemeente van de kerk van Bennekom. Op dit moment telt de wijkgemeente 33 leden en doopleden. Doch: „Het is opmerkelijk dat de laatste paar jaar het aantal bezoekers meestal ruimschoots het dubbele van het aantal leden is.”
http://www.cgkoosterbeek.nl
1925
Deze Gereformeerde Kerk stond tot in het jaar 1944 op de hoek Jacobaweg en Toulon v.d. Koogweg. De Kerk stond precies op de plek waar later de garage van o.a. Volvo en Autobedrijf Westerhof gebouwd werd. Dus aan de overkant schuin tegenover de huidige Vredebergkerk. De Gereformeerde Kerk werd volkomen verwoest door de oorlogshandelingen (een V1) en kon alleen nog maar gesloopt worden.

Gereformeerde Kerk Jacobaweg
voormalige Gereformeerde kerk Oosterbeek
1953 - 2008
Voormalige Goede Herder kerk, Utrechtseweg 220, Oosterbeek.

ansichtkaart Goede Herder Kerk Oosterbeek
Gebouwd vanaf 1951, in gebruikgenomen in 1953. Gebouwd als een tweede Hervormde Kerk (als uitbreiding van de "Oude Kerk" aan de Benedendorpsweg) op het grondgebied van de villa “Westerpark” en het achtergelegen Corneliapark.
Naar een ontwerp van prof. ir. F.A. Eschauzier.
De Goede Herderkerk werd in 2008 gesloten en verkocht aan de begrafenisonderneming Mijnhart. Mijnhart begint er een uitvaartcentrum. Link Heemkunde.
1957 - 2000
Verdwenen Kapel van Bejaardentehuis NOV, Sonnenberglaan 26, Oosterbeek.
Er was een kapel in het afgebroken bejaardenhuis op de Sonnenberg, de  Stichting Rusthuis NOV. Zie de Sonnenberg. Afgebroken in 2000.
1953
Vredebergkerk
, Van Toulon van der Koogweg 3, Oosterbeek

ansichtkaart Vredebergkerk Oosterbeek
Gebouwd vanaf 1950, Architect W. Verschoor, gereed gekomen in 1953. Tot 2009 in gebruik als een Gereformeerde kerk. In 2008 verbouwd voor de Protestantse gemeente met twee zalen en een kerkelijk bureau.
www.pkn-oosterbeek-wolfheze.nl
1953
Hervormde Evangelisatie op Gereformeerde grondslag Eben Haezer, Lukassenpad 1,
Oosterbeek.

Heeft u een foto van dit pand? Graag.
De hervormde evangelisatie op gereformeerde grondslag Eben-HaŽzer in Oosterbeek begon in eind 1948. Uit onvrede met de prediking binnen hervormd Oosterbeek kwam in 1948 een groepje mensen op zichzelf te staan. De groep groeide aan tot zo''n vijftig personen. De hervormde evangelisatie Eben-HaŽzer kwam eerst bijeen in de christelijke gereformeerde kerk en in gebouw Tivoli. Sinds 1953 huurt ze een locatie aan het Lukassenpad, een onderdeel van Zwembad Oosterbeek. Deze zaal was voorheen in gebruik als bioscoop en toneelruimte. Waar de kansel staat, was vroeger het toneelpodium.
Predikanten uit de omstreken van Oosterbeek hielpen de hervormde evangelisatie in het zadel. Velen verleenden op verschillende terreinen hulp. We kennen zoal de namen van ds. D. van der Ent Braat (Opheusden), ds. J. Koele (Nijkerk), ds. Jac. van Dijk (Garderen), ds. H. Brasser (Barneveld), de eerwaarde heer A. Schuring (Beekbergen). Tot aan 1990 bleef het bezoekersaantal van Eben-HaŽzer stabiel. De zorgen kwamen in de jaren negentig. De kerkgang liep terug, waardoor er ook financiŽle moeiten ontstonden. De kerkfusie deed Eben-HaŽzer uiteindelijk de das om. Diverse leden gingen over naar de Hersteld Hervormde Kerk. Anderen sloten zich, vanwege alle narigheid rond de vorming van de PKN, aan bij de christelijke gereformeerde kerk. Uiteindelijk bleven er nog vijftien leden over. Op 5 december 2004 was de laastste dienst. De inventaris van de kerk is belangeloos geschonken aan de kerk die gebouwd wordt in de nieuwe Edese wijk Kernhem.
Tegenwoordig is er op het adres Lukassenpad 1 het  Zwem- en Instructiebad Oosterbeek. Geen idee of er veel verbouwd is.
1966
RK klooster Zrs. Kleine Zusters van de H. Jozef (SMSJ), Nico Bovenweg 44, Oosterbeek.
De Paula stichting in 1967 Leidse Courant
De St. Paula-Stichting is in 1931 opgericht en verhuisde in 1966 van Utrecht naar Oosterbeek. Het pand is meerdere keren verbouwd en heeft meerdere fucties gehad:  Paula Stichting voor moeder en kind (1966-1984), een tehuis voor ongehuwde moeders, een "blijf van m'n lijf" huis, Hera, Moviera.
Volgens link niet meer als klooster in gebruik.
2007
Abdij Koningsoord, Johannahoeveweg 79 Arnhem, op steenworp van Station Oosterbeek. Gebouwd op het terrein van de paters van Mill Hill. Nieuwbouw uit 2007-2009, verhuizing van Tilburg naar Arnhem in 2009.

2007
Landgoed Johannahoeve II
, Johannahoeveweg te Arnhem. (Het gebied heeft heel lang bij Renkum gehoord).
In 2007 is begonnen met de bouw van een nieuw klooster op het landgoed Johannahoeve tussen Arnhem en Oosterbeek, op het terrein van de Missionarissen van Mill Hill. Dit ten behoeve van de uit Tilburg komende Trapistinnen. In 2009 zijn de zusters verhuisd naar het nieuwe Koningsoord. De abdij ligt aan de Johannahoeveweg te Arnhem.



RK klooster Broederhuis St Joseph - St Jozefhuis, Sportlaan, Oosterbeek. Volgens link in gebruik.
RK klooster Missiezusters van Onze Lieve Vrouw der Apostelen (OLA), Oosterbeek. Volgens link niet meer in gebruik.
RK klooster Societeit voor Afrikaanse Missien, Pietersbergseweg 38, Oosterbeek. Volgens link niet meer in gebruik.


RK klooster Zrs. van Julie Postel, Johanna Hoeveweg 73, Oosterbeek. Volgens link niet meer in gebruik.
 RK klooster Zrs van Julie Postel, MariŽnberg 24, Oosterbeek. Volgens link niet meer in gebruik.
UITZOEKEN:
Op 12 augustus 1888 werden in lokaal ‘Bethel’ door ds. K.W. Vethake (1851-1941) van Arnhem, de inmiddels verkozen ambtsdragers in het ambt bevestigd.

In ‘Bethel’ en ‘het Zaaltje van Vlaanderen’ (1888-1892).
Aanvankelijk kerkten de Dolerenden in het gebouw ‘Bethel’, maar in 1889 werd een evangelisatiegebouwtje (‘het zaaltje van Vlaanderen’) aangekocht, samen met de twee daarvůůr staande huizen. Daarbij kreeg de ‘hulpbehoevende kerk’  van Oosterbeek ondersteuning van de classis.
http://gereformeerdekerken.info/2016/04/14/voormalig-geref-open-hofkerk-te-wolfheze-sluit-per-1-januari-2018/

SociŽteit voor Afrikaanse MissiŽn verzamelde gelden met teksten als "Afrikaanse missiŽn" en "Paters van Cadier en Keer". Organisatie Administratie Huize De Tafelberg, Oosterbeek.


Renkum.
850
Verdwenen Willibrordkapel te Harten. Waar? Er is nog een Hartenseweg in Renkum.
Hartense Kapel
bron: link
Volgens Ruud Schaafsma was er al de Willibrordkapel in de 9e eeuw te Harten. Lees z'n boeken.
In Renkum is er sprake van een Maria verering. Dat leverde bedevaarten, kerken en kapellen op. Zoals de stichtingsoorkonde van het O.L. Vrouweklooster verhaalt was de kapel van O.L. Vrouw Cappelle in 1405 in het bezit van een 'heligen gloriosen heilichdom' en zouden daar tevens vele 'miracule ende teykene' zijn geschied. In de Historie ofte Beschryving van 't Utrechtsche Bisdom van Van Heussen, die in zijn beschrijving van Renkum gebruik maakte van een oud handschrift, wordt gesproken over 'een stuck van het heylich Kruys ende van de doorne Crone Christi Jesu [...] het welcke aldaer gesonden was van Carolus Conijnck van Vranckrijck [...] Ao 1401, 18 julii'. Tot nu toe zijn geen andere bewijzen van deze schenking van Koning Karel VI gevonden. Vele wonderen en tekens zouden volgens dezelfde informatiebron 'geschiet sijn door die gebenedijde Moeder Godts Maria, wiens beeldt aldaer miraculeuselick gekomen was in het jaar 1380'. Uit hertogelijke rekeningen vanaf circa 1330 blijkt dat de kapel reeds toen aan 'domina nostra sancta Maria' was toegewijd. De herkomst van het beeld van O.L. Vrouw Cappelle is tot op heden niet achterhaald. Met uitzondering van een door Van Hasselt in zijn Cronyk van Arnhem vermelde strafbedevaart naar Renkum, die op 11 april 1440 met een tweetal andere bedevaarten als boete voor een misdaad werd opgelegd aan Hendrick Cock en Johan van Heelsum, zijn er geen directe bewijzen dat de kapel of het latere klooster veelvuldig door bedevaartgangers werden bezocht. De genoemde bronnen, alsmede de vestiging door Willem van Gulik van vicariŽn in de kapel en de oprichting van een O.L. Vrouwegilde omstreeks 1400 wijzen echter toch in de richting van een speciale devotie. Het miraculeuze Mariabeeld was in het bezit van de zusters van het Maria klooster. Ten gevolge van de onrust na de komst van de reformatie bleken de zusters reeds in 1574 het klooster te hebben verlaten en hielden zij zich op in het naburige Arnhem. Op 18 juni 1596 droeg Ada van Cortenbach, voor de schepenen van Wageningen, ten behoeve van de conventualinnen van Redinchem 'een huijs binnen de Stadt Wageningen van der hoeger straete bis tot die nijwerstrate streckende' over, dat, zoals de akte vermeldt, reeds enige tijd door de nonnen bewoond werd. Het bevond zich tussen de Eerste en Tweede Kloostersteeg aan de huidige Herenstraat. Het ligt voor de hand dat de Renkumse nonnen bij hun gedwongen verhuizing naar Wageningen het 14e-eeuwse Mariabeeld van O.L. Vrouw Cappelle zullen hebben meegenomen en het een plaats hebben gegeven in een door hen ingerichte gemeenschappelijke gebedsruimte of huiskapel. In 1635 bleken de laatste twee bejaarde conventualinnen Wageningen te hebben verlaten en werd het beheer van het kloostergoed geheel aan het Veluwekwartier overgedragen. Anna Cruijss, voormalig procuratrix, stierf op 13 januari 1635 in het Brandesklooster te Utrecht. De zieke Catharina Vogelsanck stierf voor 1 december 1638 in het St. Agnesklooster te Arnhem. Het beeld van O.L. Vrouw Cappelle werd mogelijkerwijs door een van beiden uit Wageningen meegenomen. Het beeld blijkt volgens een mededeling van Jacobus de la Torre uit 1656, dus zo'n twintig jaar na de laatste mededelingen uit Wageningen, naar Utrecht te zijn overgebracht. Tevens verhaalt De la Torre dat er naar het vroegere klooster van Renkum nog steeds, zoals vroeger, vele pelgrims komen. De overbrenging naar Utrecht wordt in 1719 door Van Heussen bevestigd.

H.C.J. Erkens: Het 14e eeuwse Madonnabeeld kwam na veel omzwervingen via Wageningen, terecht hij de paters predikheren in de Walsteeg in Utrecht.

Tijdens de avondvergadering van het St. Bernulphusgilde te Utrecht op 11 mei 1898 toonde G. Brom voor het eerst weer het beeld. Een week later liet Brom voor de Utrechtse notaris jhr. W.E. Bosch van Oud Amelisweerd, een akte (d.d. 19 mei 1898) opmaken, waarin de 81-jarige Christoffel Verheem, bewoner van het Utrechtse tehuis Johannnes de Deo, verklaarde dat hij in 1850, toen de oude Walsteegkerk werd afgebroken, van de toenmalige pastoor Petrus van Ewijk een antiek eikenhouten Mariabeeld 'met het Kindje Jezus op den arm, hoog 63 c.M. en met verschillende ouderwetsche kleuren geverfd', dat op de zolder van de pastorie bewaard werd, ten geschenke had gekregen. Verheem verhaalt verder dat het beeld ten tijde van zijn jeugd en die van zijn moeder in de oude kerk aan de Evangeliezijde van het altaar geplaatst was, omkleed met een sluier, die telkens werd aangepast aan de kleur van het altaar. Nadat Verheem het had laten witverven, bewaarde hij het, totdat hij in januari 1897 zijn intrek nam in het tehuis. Hij schonk het toen aan een nicht, Maria Koot, gehuwd Van Blarkom, te Utrecht, die het aan Brom verkocht voor ? 25,-. In 1905, na een expositie te Utrecht ('Kunst aan het Volk'), werd het beeldje via een tussenpersoon door de heer J.B. van Stolk te Huis ter Heide van Brom gekocht. Bij de protestant Van Stolk, een kenner en verzamelaar van middeleeuwse kunst, kreeg het beeld een ereplaats in de huiskamer. In de jaren twintig begon de Arnhemmer H. Herkuleijns, benedictijner oblaat, zich te interesseren voor de geschiedenis van O.L. Vrouw van Renkum en bracht hij verschillende bezoeken aan de familie Van Stolk. Aanvankelijk gelukte het Herkuleijns niet pastoor Wolters, die ervan overtuigd was dat het om een lelijk en waardeloos beeldje ging, te winnen voor het plan om het beeld naar Renkum terug te halen. In maart 1928 hoorde hij dat mevrouw Van Stolk bereid was het beeld aan Renkum te verkopen voor de prijs waarvoor haar in 1927 overleden man het indertijd van G. Brom had gekocht, namelijk Hfl.1600,-. Hiervan waren Hfl. 600,- bestemd voor de Haagse antiquair Hagezaete, die de oude polychromie weer had hersteld. Zondag 25 maart 1928 deelde pastoor Wolters het heugelijke nieuws aan de parochie mee. Op zondag 6 mei 1928 vond de 'glorieuze intocht' plaats, gadegeslagen door zeer velen. Renkum was na meer dan drieŽneenhalve eeuw weer een bedevaartplaats.
In het parochiearchief bevindt zich het 'Gulden Boek van O.L. Vrouw van Renkum', dat indertijd door Cornelia Elisabeth Bosman aan de kerk werd geschonken. Dit register vermeldt vele gebeurtenissen en processies die sinds de terugkeer van O.L. Vrouw in Renkum plaatsvonden. Tot de belangrijkste en in omvang grootste processies behoorden na 1928 die van de eigen parochie, op de eerste zondag van mei (tot 1966), en de zogenaamde Betuwse Bloesemprocessies, op de tweede zondag van die maand (tot 1968). Zeer bekend ook was de jaarlijkse bedevaart van de Amsterdamse Rijwielclub 'Sub tutela Matris', die tot 1963 omstreeks het midden van juni Renkum bezocht. Behalve op de fiets kwam men zelfs op de motor (2 juni 1939, R.K. Motorrijders Noord-Holland) en met de boot (9 juli 1950, Geitenkamp Arnhem) naar O.L. Vrouw. Mannen- en vrouwencongregaties, jeugdorganisaties, plaatselijke afdelingen van de H. Familie, werkliedenbonden (KAB, St. Joseph etc.), scholen, priesterstudenten, parochies, drankbestrijders- en werklozenverenigingen bezochten voor de oorlog met vaste regelmaat het dorp.
Tijdens de oorlog is de toeloop sterk verminderd, doch na de bevrijding trokken de vaak kleurrijke groepen pelgrims weer door het processiepark rondom de kerk. Bij de evacuatie van Renkum in 1944 werd het beeld op 1 oktober door pastoor Wolters en kapelaan Stockmann in veiligheid gebracht bij de familie Wolf aan de Stationsstraat in Ede. Kort daarna werd het veilig opgeborgen in het KrŲller-MŁllermuseum te Otterlo. Op zondag 19 mei 1946 werd O.L. Vrouw wederom plechtig ingehaald. Hoogtepunten na de oorlog waren de jaren 1950 (heilig jaar), 1953 (zilveren jubileum terugkeer) en 1954 (Mariajaar) geweest. Tijdens de zomermaanden van dit laatste jaar bezochten circa 10.000 mensen O.L. Vrouw, onder wie de kweekschool Insula Dei uit Arnhem, het dekenaat Wageningen, de Betuwse bloesemprocessie, de parochies Ede, Oosterbeek, etc., de wielrijders uit Amsterdam en de R.K. Vrouwengemeenschap van het bisdom (ca. 2500 vrouwen). Hierna werd duidelijk een teruggang merkbaar in het aantal groepen en bezoekers. In het jaar van het veertigjarig jubileum van de terugkeer van het genadebeeld, 1968, liet voor het eerst de kleurrijke Betuwse bloesemprocessie, waaraan een twintigtal parochies uit de Over- en Nederbetuwe deelnamen, verstek gaan. Wel werd er in dat jaar in het parochiehuis nog een tentoonstelling georganiseerd onder het motto 'veertig jaar Maria van Renkum'. In dit jubileumjaar bezocht slechts een groep uit Kevelaer nog de kerk in Renkum. Alleen de ziekenbedevaart, die voor het eerst op 2 juli 1956 werd gehouden, heeft alle andere overleefd en vindt nog elk jaar plaats. In 1996 was dat op de laatste dinsdag van mei. Daarnaast is het opvallend dat er nog steeds sprake is van een zeer regelmatige toeloop van individuele bedevaartgangers.
Bron: link
Het Mariabeeld is op miraculeuze wijze naar Renkum gekomen. De herkomst is niet bekend. Jaques Tersteeg vermoedt een Franse herkomst van het beeld.

De nonnen van het Renkumse klooster (Augustinessen van de Moderne Devotie) namen bij hun vertrek uit Renkum, het Mariabeeld mee dat dan aan een langdurige zwerftocht begon.
1183
Op de locatie van het latere klooster is waarschijnlijk eerst een kapel geweest.
In een oorkonde van 27 februari 1183 wordt al gesproken over een kapel te Renkum. Vanaf 1350 Is er al sprake van een Maria verering. In 1949 is Pastoor G.J. Jansen de Proost van een Onze Lieve Vrouwen Gilde, zeg een schuttersgilde dat is opgericht in 1380. Het gilde is stilgelegd op last van de nieuwe regering in 1798. Herleefd in 1799. Stilgelegd weer in 1910. Herleeft in 1935. Een van de bestaansrechten van het gilde was: Het beschermen van de Maria kapel en het Maria beeld.
1250
Verdwenen Rooms Katholieke Kerk te Renkum.

naar D.A. Clemens 1825
Op deze aquarel uit 1825 van D.A. Clemens staat de kerk links en rechts is de Herberg-brouwerij “De Bock” te zien. Na 1580 werd daar in de schuur gekerkt.

Aan de rechterkant van de weg "Onder de Bomen" stond deze oude kerk, oorspronkelijk rooms-katholiek, na de hervorming in 1580 voor de hervormde eredienst in gebruik genomen. In de twaalfde eeuw gebouwd en eind dertiende eeuw met een tufstenen toren verrijkt, werd het kerkje in de loop der tijd uitgebreid en enkele malen hersteld. Gesloopt in maart 1864, als aan de Kerkstraat een nieuwe Hervormde kerk verschijnt.

Op 15 augustus 1580 kwam de kerk in protestantse handen. De eerste hervormde predikant was Hubert Heinsbergen die in 1598 zijn intrede deed.
Rademaker 1630 gravure van de Renkumse Kerk

In november 1503 was ds. Cornelium Pollert de eerste hervormde predikant van Renkum en Oosterbeek. Zijn opvolger, ds. Hubertus Arnoldi Heinsberg, deed ook beide zelfde plaatsen. Na hem volgde voor slechts korte tijd in 1607 de candidaat B. Schransius. Vervolgens candidaat G. Heshusius, die Oosterbeek niet meer bediende, maar Renkum-Heelsum als pastoraal arbeidsveld had. Naast candidaat Samuel Heshusius en na hem J. van Arrel die in 1718 overleed, waren er candidaat A. Hansen en ds. W. Heshusius uit Oene. Na diens overlijden hebben de gemeente van Renkum nog gediend candidaat J. van MariŽnhof, candidaat H. Pauw, D. Boot en H.J. Wunder.

De Reformatie van 1580 maakt dat de kerk over gaat naar de protestanten. De katholieke dienst wordt dan in kasteel Grunsfoort gehouden.

Tijdens het hervormde beheer werden aan de kerk en de toren verschillende veranderingen aangebracht. In 1756 werd bet gebouw ook nog uitgebreid. Tussen het schip en bet koor stonden de banken van de heer Van Kortenburg en van ambtsjonker Van Golstein.

Ds. J.A. Smits kwam op 8 oktober 1817 en was de eerste predicant die de kerkelijke gemeente in Renkum in de 'nieuwe orde' diende. De kerktoren kwam in 1794 aan de burgerlijke gemeente; de rest werd overgedragen aan de Domeinen. In 1823 werd de kerkelijke voogdij ingesteld en kreeg die de eigendom en bet beheer.
1405
Verdwenen Maria Klooster, Bokkedijk ongenummerd te Renkum.
Het Maria Klooster, of te wel Onze Lieve Vrouweklooster, Renkum, aan de Bokkedijk. Reinald IV de hertog van Gelre, sticht in 1405 een Augustijner Regularissenklooster te Renkum en schenkt goederen en renten aan dit klooster.

Omstreeks 1580 drong de 'Nije leer' ook in Renkum door. Het Maria Klooster verloor op den duur zijn invloed en betekenis. De kapel werd van haar kostbaarheden ontdaan.

Omstreeks 1584 zagen de zusters Augustinessen zich gedwongen naar Wageningen uit te wijken. De nonnen (Augustinessen van de Moderne Devotie) namen het Mariabeeld mee dat dan aan een langdurige zwerftocht begon. Er waren toen nog twaalf kloosterlingen over. In 1596 schenkt Ada van Cortenbarch aan het O.L. Vrouweklooster te Renkum een huis in Wageningen. In Wageningen is dit nog herkenbaar aan de Kloostersteeg. Daardoor kon de congregatie verder gaan, zonder last te hebben van de Reformatie. In het voorjaar van 1598 woonden zij zeer sober, in een huis aan de tegenwoordige Herenstraat aldaar. In 1635 stierf de oudste kloosterlinge op hoge leeftijd.

Medio 1600 waren alle gronden rondom buurtschap de Harten in eigendom van het klooster. In 1639 werden de gronden verkocht aan de Staten van het kwartier Veluwe en werd Hendrik van Essen tot holtrichter aangesteld.
verdwenen kerk vanaf 1580,
Kasteel Grunsfoort

Een fantasie tekening
In 1651 gaat Theodorus van der Horst zich als huiskapelaan op Grunsfoort vestigen. Vanuit het kasteel werkte hij in Renkum en Wageningen. Zijn opvolger was Franciscus Beltjes uit Arnhem. Hij werkte ook in Oosterbeek. In 1656 waren er in Renkum en Wageningen 100
katholieken. In 1666 werd de Utrechtenaar Gerard de Bruijn benoemd tot pastoor van Wageningen, met het kasteel Grunsfoort als woonplaats. Hij doopte in de gemeente Doorwerth, Renkum en de Overbetuwe.

Na de reformatie kerkten de katholieke Renkummers tot 1726 in kasteel Grunsfoort.

Op 28 december 1726 stierf de laatste katholieke eigenaar van Grunsfoort, Antonie van
Lijnden. De volgende eigenaar was de niet-katholieke Golstein.

Sinds 1680 was op het kasteel Grunsfoort pastoor Philipus Tuchscheer werkzaam. Hij moest
vertrekken en vond waarschijnlijk onderdak bij een van zijn parochianen en zal waarschijnlijk nog wel dienst hebben gedaan. Zijn opvolger woonde sinds 1730 in Wageningen.


Kasteel Grunsfoort. (Grensvoort) Grunsfoort wordt voor het eerst genoemd rond 1372. Het kasteel groeit, eigendom van enkele hertogen van Gelre, gebouwd door de hertog van Gelderland om zich te verdedigen tegen de Utrechtenaren. De Gelderse hertogen verbleven er meerdere keren per jaar. De laatste bewoner, in 1773, de burgemeester van Wageningen, was de Heer Philip Hendrik, Baron van Golstein. Het kasteel was een Landsheerlijk bezit, en daardoor belangrijker dan Kasteel Doorwerth.

Het kasteel Grunsfoort is sinds 1780 verdwenen Afgebroken in een periode dat bewoning van burchten op een drassige grond aan de Rijn minder in trek was. Het klooster van Onze Lieve Vrouwe van Renkum, het Seelbeekklooster, het Wildforstershuis te Wolfheze, kasteel Rosande, het klooster MariŽndaal waren reeds voorgegaan. Alleen Kasteel Doorwerth hield stand. De sporen van de verdwenen bouwwerken waren bij opgravingen in 1936-38 nog zichtbaar. Op de ene plaats duidelijker dan op de andere. In het beekdal waren de fundamenten van het kasteel te herkennen aan de hogeren delen in het gras. In het kader van de werkverschaffing is onder leiding van de heer A.E. van Giffen, directeur van het Archaeologisch-Biologisch Instituut te Groningen, gegraven. Ook de heer Holwerda wordt genoemd. Zware muren van rode baksteen geven de omtrekken aan van torens en bastions, een bolvormig gemetseld gewelf is wellicht het overblijfsel van een waterput binnen de burcht, rode estrikken-vloeren tekenen hal of keukens, andere zware muurstukken zijn misschien de fundamenten van schoorstenen. Met een hoogte kaart op het internet zijn ook nu nog de lagere delen van de oorspronkelijke gracht zichtbaar.

Tegenwoordig is het oude Grunsfoort nog zichtbaar door palen op de plek van de fundering. De naam Grunsfoort is later (1881) ook gebruikt voor de voorloper van het aangrenzende Oranje Nassau Oord. Aan de Beukenlaan staat een informatiepaneel over het kasteel.
1726 - 1750 ?
Verdwenen Rooms Katholieke Schuurkerk. Destijds gelegen in de Kloosterwaard aan de Bokkedijk, Renkum.
Achter de brouwerij annex herberg De Bock, aan de zuidzijde van de Utrechtseweg, is rond 1750 een schuurkerkje ingericht, die door pastoors, die te Wageningen verblijf hielden, werd bediend. Dankzij de familie Staring. De kerk had het uiterlijk van een schuur om niet op te vallen als kerk. De schuur was achter de herberg gelegen, in de uitwaarden. Men hield de voeten niet altijd droog. Men rook een koestal en daarbij behorende mestvaalt. Het gebouw verkeerde rond 1830 in een slechte staat en was te klein voor 200 kerkgangers.Afgebroken in 1839 als men over kan naar de nieuwe Deo Sacrum.
1839 - 1923
Verdwenen RK Kerk  “Maria ten Hemelopneming” "Deo Sacrum", Dorpstraat 1 te
 Renkum.



Locatie: Hoek Onder de Bomen, N225. Dorpstraat, weg naar Wageningen tegenover het verdwenen hotel Campman. De actuele woning aan de Rijksweg 191 te Renkum is volgens de BAG gebouwd in 1927. Kadaster; Renkum D 168.

Rond 1825 komt er een nieuwe herberg aan de noordkant van de Bokkedijk met de naam 'De Vergulde Bok'. De herberg De Bock aan de zuidzijde van de  Bokkedijk  wordt afgebroken. De bierkelders van de Vergulde Bock zijn soms nog te bezoeken, de herberg werd weer afgebroken en er kwam (alweer voormalige) wasserij Peelen.
Op de grond voor de herberg begint in 1838 begint de bouw van een kerk. Op 29 september 1839 wordt de R.K. kerk, “Maria ten Hemelopneming” ingezegend door de aartspriester van Gelderland Matthias Terwindt. Deze kerk is de opvolger van de Schuurkerk.

Het kerkje werd in 1842 voorzien van een orgel tot stichting van de gelovigen en tot nut van de koorzangers. In 1844 werd ten westen van de kerk een kerkhof aangelegd. Enige jaren geleden zijn de laatste resten geruimd ten behoeve van de bouw van enkele bungalows. Op 28 januari 1851 werd er een kruisweg opgericht. In 1855 werd er een parochie in Wageningen opgericht, waardoor de kerk in Renkum een bijkerk werd. De parochie werd in 1875 weer zelfstandig ten opzichte van Wageningen en kreeg een eigen pastoor: W.H. van Leeuwenberg.

Nu men een eigen pastoor had, moest er ook een pastorie komen. Hiertoe werd aan de zuidzijde van de Dorpsstraat, schuin tegenover de kerk en westelijk van Campman in 1875 een pastorie gebouwd, de villa "Meta".

Reeds in 1876 begon men plannen te maken de kerk te vergroten. De aanbesteding voor de bouw van het priesterkoor (vergroting van de kerk) en een sacristie vond plaats op 20 april 1881 in hotel Campman. Het priesterkoor werd gebouwd in neo-gotische stijl. De kerk kreeg nu 243 zitplaatsen, zodat voorlopig aan plaatsruimte geen gebrek was.Twee jaar later werd het interieur van het kerkje beschilderd, zodat de witte muren tot het verleden gingen behoren. Een nieuwe tegelvloer werd in 1885 in de kerk gelegd door toedoen van wijlen de heer Hubertus Offenberg, bierbrouwer te Doesburg en zoon van de befaamde kerkmeester. Een dienstbode schonk van haar zuur verdiende spaarcentjes de kerk een zilveren blad met twee ampullen. Ook de naam "Deo Sacrum" stamt uit deze tijd.

Het aantal parochianen bleef groeien, zodat Renkum in 1897 een hulp voor haar pastoor kreeg in de persoon van kapelaan T. Th. Andriessen. Vanaf 1900 wordt de groei onhoudbaar en het kerkbestuur krijgt dan een grote som geld aangeboden voor de bouw van een nieuwe kerk. Het kerkje was inmiddels veel te klein geworden, omdat het aantal parochianen sedert 1875 bijna verdubbeld was (ca. 1200). De bouw van een grotere kerk gaat niet voorspoedig. 

Eerst in1923 werd dit bedehuis afgebroken, nadat vooraan in de Dorpsstraat een nieuwe kerk was gebouwd. Zondagavond, 6 oktober, neemt de parochie definitief afscheid van het oude kerkje. In een plechtige processie brengt men het H. Sacrament over naar de feestelijk verlichte nieuwe kerk. De oude kerk wordt in het najaar gesloopt.
Ook verkoopt het kerkbestuur de oude pastorie.

1923
RK kerk Onze Lieve Vrouw Ten Hemelopneming. Utrechtseweg 153,  Renkum.

Ook bekend als RK kerk Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming - Maria Hemelvaart.

opname 2017





Rond 1900 wordt de groei van de parochianen onhoudbaar en het kerkbestuur krijgt een grote som geld aangeboden voor de bouw van een nieuwe kerk. In 1917 door het kerkbestuur van de Wed. Ploem, het in 1861 gebouwde herenhuis Lemgo met de daarbij behorende terreinen wordt aangekocht voor 17.653 gulden. In de zomer van hetzelfde jaar volgt de aankoop van het huis en de tuin van de smid H. Janssen, ten westen van Lemgo aan de Utrechtseweg gelegen (nu pastorie en tuin).
In 1920 koopt de kerk dan nog de villa Ewilca met de grond, zodat het kerkbestuur voor de bouw van een kerk, scholen en klooster en de aanleg van een kerkhof twee zeer dicht bij elkaar gelegen bouwterreinen van totaal ruim 5 1/2 hectare ter beschikking heeft.
Met een lening van 70.000 gulden, een ruime gift van Mgr. Van de Wetering en de wekelijkse bijdragen, die per jaar 4000 gulden opbrengen, gelukt het pastoor Wolters een gezonde financiŽle basis te leggen voor de bouw van de nieuwe kerk.
In 1919 is het eindelijk zo ver, dat het benodigde geld aanwezig is. De architect Jos. Cuypers heeft reeds een plan klaar voor een kerk, bestaande uit een schip met houten gewelven, van ca. 550 zitplaatsen.
Ten gevolge van de economische regressie vanaf 1920 worden de plannen pas weer in het voorjaar van 1922 voor de dag gehaald. Pastoor Wolters: 'Dankzij de groote prijsdalingen en onze afwachtende houding, alsmede het in dien tijd overgespaarde geld, konden wij onze plannen aanmerkelijk verbeteren'. En inderdaad, het schip kan worden uitgebreid met een priesterkoor en twee beuken, terwijl de houten gewelven in steen kunnen worden uitgevoerd.
Op 22 augustus 1922 vindt dan ook de aanbesteding plaats, en wordt de bouw gegund aan de laagste inschrijver, G. Nollen uit Den Haag (f97.650 met leien dakbedekking). Maandag 11 september wordt de eerste spade in de grond gestoken. Op 11 september 1923, kan de nieuwe kerk door de aartsbisschop van Utrecht, Mgr. Van de Wetering, worden geconsacreerd. In 1923 begint men met de bouw van de pastorie.

Het orgel is gebouwd door firma L. Verschueren in 1950. In het koor staat ook een elektronisch Johannus orgel. In 1925 werd om en achter de kerk een processiepark aangelegd, dat in 1938 verrijkt werd met een kapel en in 1953 werd vernieuwd. Nadat de processies in 1966 stopten is het park in verval geraakt. Rond de kerk is in 2012 een Rozenkranspark, Rosarium Mariae, hersteld en geopend. Het park is tevens meditatiepark. Tegenwoordig een onderdeel van de RK Parochie Titus Brandsma.
www.mariavanrenkum.nl
Wikipedia
1950
Voormalig klooster Oblaten van O.L. Vrouw Assumptie, Utrechtseweg 131, Renkum.

Ook bekend als RK klooster Zrs Franciscanessen van Denekamp - klooster Sancta Maria.

RK klooster Salesianen van Don Bosco (SDB)

Klooster Utrechtseweg, bron: GA
bron
Villa Ewilca was het buitenhuis van Hendrik Lodewijk Ploem (1810-1882) met een grote tuin, koetshuis en verdere bijgebouwen. Gelegen tussen de Utrechtseweg en de Groeneweg. Het erf liep aan de achterzijde door tot aan het zandpad dat later de Groene Weg werd .en de huidige Joan Beukerweg. Nadat Petronella Ploem overlijdt koopt pastoor Wolters namens de Rooms Katholieke Kerk in december 1920 villa Ewilca met de bijbehorende gronden. Het kerkbestuur doet villa Ewilca vervolgens met de tuinen over aan de zusters voor f 30.000,-.  Achter in de tuinen wordt vervolgens de meisjesschool St. Ursula gebouwd welke op 1 december 1921 in gebruik wordt genomen en nu nog steeds aan de Groeneweg 12 staat. De zusters hadden inmiddels de tot klooster ingerichte villa Ewilca betrokken en deze de naam villa St. Ursula gegeven. Ook wel het Ursulinenklooster genoemd. De gronden achter villa Ewilca bestemde de kerk voor een kerkhof, de huidige R.K. begraafplaats Mariahof aan de Groeneweg.

De naam van het O.L. Vrouweklooster (1405-1600) leeft voort in het klooster 'Sancta Maria' van de zich in 1950 in Renkum gevestigd hebbende zusters Franciscanessen aan de Utrechtseweg. In 1996  is de bestemming veranderd en is het klooster gebruik als tehuis voor de opleiding van priester-missionarissen.

 Een ouder adres: Utrechtseweg 60 te Renkum. De congregatie had zich uit Stella Duce in Doorwerth teruggetrokken om in Heelsum het nieuwe bejaardenhuis Het Beekdal te leiden. De zusters bewoonden een aparte vleugel van het gebouw. In 1975 verhuisden enkele zusters naar Oosterbeek om het werken en wonen te scheiden. Hun plaats werd ingenomen door bejaarde medezusters, waardoor Heelsum bejaarden-communiteit van de congregatie in Nederland werd.
De zusters vestigden in pand in 1967. Men vertrok in 1998 en voor 2006. De BAG geeft aan dat het pand in 1950 is gereed gekomen. Daarna in gebruik voor o.a. VluchtelingenWerk, een politiepost en in 2015 komt het geheel te koop.

De Kapel van het klooster is van 2002 tot 2017 door Itaka gebruikt.
1889
Gereformeerde Kerk
, Molenweg 56, Renkum.
opname 2017
Gereformeerde kerk aan de Molenweg is uit 1889. De BAG geeft echter 1928 aan. Tot 1928 heeft de kerk als kerk dienst gedaan. Werd daarna jarenlang als timmerwerkplaats en als opslagruimte gebruikt. Is rond xxxx door de heer Werner weer in oude luister hersteld. Is tegenwoordig weer in gebruik als opslagruimte.

met de later aangebouwde pastorie, opname 2017
1927
Gereformeerde kerk Renkum - Heelsum
, Utrechtseweg 93, Renkum.

opname 2017
Verving de Gereformeerde kerk aan de Molenweg uit 1889. De BAG geeft als jaar van in gebruikname aan: 1425 ?? De kerk verving de kerk uit 1889 aan de Molenweg. Zaalkerk met fronttoren in licht expressionistische vormen. Typerend werk in het oeuvre van Egbert Reitsma (1892-1976). Oorspronkelijke liturgische inrichting beÔnvloed door de opvattingen van de voorman van de gereformeerden, dr. Abraham Kuyper (1837-1920). Interieur thans gemoderniseerd. Interieur thans gemoderniseerd. PKN.
www.sprenglevend.nl
1932
Rijnkapel
van de Geloofsgemeenschap Vrijzinnig Renkum, Utrechtseweg 119, Renkum.

opname 2017
De kapel is in 1932 gebouwd onder architectuur van de heer G. Feenstra (1890-1985). De gebrandschilderde ramen zijn ontworpen door glazenier J.H.E. Schilling. Wordt ook gebruikt door de Nieuw Apostolische Kerk. Het orgel is gebouwd door W.N. de Jongh in 1969.
www.vrijzinnigrenkum.nl
1935
Kerk van de Nederlandse Protestanten Bond
, Utrechtseweg 119, Renkum.

Andere naam: Gereformeerde kerk.
Gereed gekomen in 1935.
1863
Hervormde kerk Renkum
, Kerkstraat 7, Renkum.

Door oorlogshandelingen verwoest 1944. In 1950 vervangen door nieuwbouw.

Renkum, 3 April. Heden was het voor de Gemeente een blijde feestdag. Behoefde zij een grooter en beter bedehuis, in die behoefte is voorzien; zij heeft een zeer ruim smaakvol kerkgebouw bekomen. Heden werd het aan God en Zijne dienst eerbiedig opgedragen, onder voorgang van onzen Leeraar, Ds. H. Gann Dun, naar aanleiding van Genesis XXVIII: 17m.: “Dit is niet dan een huis Gods," ons wijzende op de vaardige hoogschatting en duur verpligte beantwoording aan de verhevene en veel bedoelende bestemming van het heiligdom. De plegtigheid werd door een talrijk samengevloeide menigte, ook van elders opgekomen, met veel belangstelling bijgewoond. Uit: Stemmen voor Waarheid en Vrede, 1864.

1950
Hervormde kerk Renkum
, Kerkstraat 7, Renkum.

opname 2017
Protestantse gemeente. In 1950 in gebruik genomen ter vervanging van de in 1944 vernielde voorganger. Architect H. Roodenburg.
www.hervormdrenkum.nl




uitzoeken De Nederhof, een Eltens goed te Renkum, in erfpacht gegeven aan het O.L. Vrouweklooster in Renkum.

De Overhof, een Paderboms goed te Renkum, in erfpacht gegeven aan het O.L. Vrouweklooster in Renkum.
Papendal, Oosterbeek, tegenwoordig gemeente Arnhem.
Voormalig RK klooster Zrs Franciscanessen van Denekamp, Veldheimweg 2, Renkum Volgens link niet meer in gebruik. Tegenwoordig particulier bewoond.
 RK klooster Zrs Augustinessen Christenserinnen, Nieuweweg 4, Renkum. Volgens link nog in gebruik.
 RK klooster Zrs Ursulinen van de Romeinse Unie, Renkum. Uitzoeken.
Heelsum
Het Kerkje op de heuvel. Hervormde kerk Heelsum - Kievitsdel, Koninginnelaan 24 te Heelsum.

Rijksmonument.
kerkje-op-de-heuvel

www.pkn-heelsum.nl
In 2017 is het 500 jaar geleden dat met de bouw van deze Kasteelkerk werd begonnen.

Rond 1517 is de kapel te Doorwerth tot parochiekerk verheven en werd in dat jaar, bekostigd door de heer van Doorwerth, begonnen met de bouw van een nieuwe kerk in zijn heerlijkheid, en wel in Heelsum.
Volgens een processiestuk van 1633 had die verheffing tot parochiekerk plaats “Tot gerief van de Doorenwertsche ondersaten doordien d'andere nabueren tot Oosterbeeck, Rencom ende Wolfhezen genoechsaem waren gerieft". Immers, deze dorpen hadden sedert enkele honderden jaren reeds een eigen kerk.
Verdwenen Schuurkerk in Heelsum. In de perode van de Reformatie, gebruiken de Katholieken een schuurkerk in Heelsum. Het kerkje op de heuvel wordt niet meer gebruikt. Daar was ook achterstallig onderhoud. De kasteelheer wist al geruime tijd dat zijn kerk ook onteigend zou worden.
1961
Voormalige R.K. kerk Sint Joseph, Kamperdijklaan 2, Heelsum

opname februari 2017

Al in 1958 kreeg architect Fons Vermeulen opdracht een kerkgebouw met 700 zitplaatsen en een pastorie te ontwerpen. Op 28 mei 1960, nog voor de feitelijke oprichting van de nieuwe parochie, besteedde het kerkbestuur bouw van de kerk aan. De firma BŲhmer nam het werk aan voor een bedrag van 254.000 gulden. In mei 1961 vond de inwijding van de kerk plaats. Bij de bepaling van de omvang van de kerk hield de parochie rekening met een aanzienlijke uitbreiding van het dorp ten noorden van de Bennekomseweg. Doordat
deze uitbleef, bereikte de parochie nimmer de omvang, waarmee bij de kerkbouw rekening was gehouden.
opname februari 2017
Het kerkgebouw uit 1961 werd ontworpen door architect A.H.J.M. (Fons) Vermeulen (1913-2013), een volgeling van de beroemde bouwmeester Dom Hans van der Laan. De bouw begon in 1960.

In juni 2016 melden leden van de Titus Brandsma Parochie dat ze vrezen voor verkoop en sloop van de Sint Josephkerk aan de Kamperdijklaan in Heelsum, als gevolg van een daling van het aantal kerkgangers. Als de kerk verkocht wordt kunnen op het vrijkomende terrein woningen gebouwd gaan worden. Het bestuur van de parochie in Wageningen zegt geld nodig te hebben voor het onderhoud van de overige kerken in de parochie, die zich uitstrekt van Rhenen tot Oosterbeek en Veenendaal. In februari 2017 wordt bekend dat het parochiebestuur van R.K. Parochie Titus Brandsma een verkoop geregeld heeft met een projectontwikkelaar.

Een pdf met achtergrondsinformatie: hoe bijzonder is de kerk,
Doorwerth en Heveadorp.
Verdwenen kapel van het Hof aan de Seelbeek. Ongenummerd Seelbeeckweg, Doorwerth. In het Elzepasje aan de Seelbeeckweg heeft een in 837 reeds vermelde woonburcht: Hof bij de Seebeek gestaan. Genoemd wordt een schenking van een Hof aan de Seelbeek aan het klooster van Lorsch door ene Magofrid. Het zou kunnen dat het Hof een kapel had. De bewoners vielen aanvankelijk onder het Kerspel Wolfheze, en kerkten later ook in de kapel bij de Kapelleboom.
1415
 Kapel in het Kasteel Doorwerth
In de 12e eeuw verrees kasteel Doorwerth. In 1415 gaf  Bisschop Frederik toestemming aan Robertus van Dorenweert en diens echtgenote Jutte van Asperen “om in hunne woning de mis te doen opdragen op een draagbaar altaar en de mis, die in ene met het interdict getroffen kerk met gesloten deuren wordt opgedragen, bij te wonen". Tevens machtigde hij hen om zich voor de tijd van een jaar een priester tot biechtvader te kiezen.
1461
Kapel bij de De Kapelleboom bij de vijfsprong aan het eind van de Spechtlaan.

Nog een verhaal over de Kapelleboom. Link.
Uit opgravingen in 1922/23 bleek deze kapel te hebben gestaan aan de Holle Weg, iets ten zuiden van de Oude Oosterbeekseweg. Ook de Kasteelweg, die nu zijn eindpunt heeft aan de V. d. Molenallee en vroeger “de Bredeweg" geheten, liep tot dat punt door - nu Spechtlaan - en vormde de toegangsweg van de “Hof Wolfhezen" naar kasteel Doorwerth. De plaats van deze kapel lag voor die tijd zeer centraal. Oostelijk daarvan lag de Seelbeek-hof, en op dezelfde afstand het buurtschap Helsom, waarvan het centrum toentertijd aan de Koninginnelaan tegenover het jeugdgebouw de “Vosheuvel" lag. En een eindweegs zuidelijk stond het kasteel. Een oude lindeboom die destijds deze kapel beschaduwde leeft nog voort onder de naam “Kapelleboom".
In het midden van de 15e eeuw de pastoor van Wolfheze de diensten in de kapel waar. Zoals blijkt uit een akte van 1461, waarin ridder Johan en Sophie van Bylant Heer en Vrouwe van Hemert en Dorenweert verklaren aan de pastoor van Wolfhezen en Heelsum, of aan zijn opvolgers, voor „smaelre tienden der kercken voors. van vlas, was, bijen en schapen” jaarlijks een oude Vrancr. schilt te zullen uitbetalen, terwijl hij de korentienden zal genieten als ten tijde van Reinald van Homoet, heer van Doorwerth van 1430 tot 1459. De Hof Wolfhezen had reeds in de 15e eeuw veel van zijn aanzien verloren, terwijl de heerlijkheid Doorwerth een machtig bezit was geworden. Hierdoor werd omstreeks 1517 de kapel te Doorwerth tot parochiekerk verheven en werd in dat jaar, bekostigd door de heer van Doorwerth, begonnen met de bouw van een nieuwe kerk in zijn heerlijkheid, en wel in Heelsum.
1680
Kapel in het Kasteel Doorwerth
Charlotte Amťlie de la TrťmoÔlle (1652-1732) huwde op 29-5-1680 in Kopenhagen met Anton H.R. rijksgraaf von Aldenburg en heer van Varel, Kniphausen en Doorwerth (1633-1680). Ze was van hoge Franse adel: Hertogin de la TrťmoÔlle en prinses van Tarente. en strikt Hugenoot (protestant). Ze liet in de toren van het kasteel een kapel bouwen.
1844
Kapel in het Kasteel Doorwerth
foto gemaakt in april 1910
Jacob Adriaan Prosper baron van Brakell, heer van Wadenoyen, koopt de Doorwerth in 1837 en gaat dan aan de gang met de vele noodzakelijke restauraties. In de toren was ooit (na 1680) een kapel geweest, en de baron wilde die graag weer terug. Om met 9 kinderen heen en weer naar de kerk in Heelsum te gaan, was niet handig. Na het overlijden van de baron, besteedde mevrouwSchuylenburgh, douairiŤre van Brakell, meer aandacht aan de kerk in Heelsum.
1918 - 1969
Voormalig verenigingsgebouw en cafť De Zaaier, Middenlaan 49, Heveadorp.

Andere naam: Ned Hervormde kerk De Zaaier.
Gebouwd in 1918. In 1920 werd hier gestart met de R.K. vieringen. In 1937 gekocht door "Vereeniging tot behartiging van Nederlandsche Hervormde Belangen Heveadorp" en tot na de oorlog o.a. in gebruik voor de zondagse eredienst. De hervormden kerkten voor 1937 in het “kerkje op de heuvel” in Heelsum. Door oorlogshandelingen is de Zaaier beschadigd in 1944. Nadat te Doorwerth in augustus 1969 een nieuwe Hervormde kerk in gebruik werd genomen zijn de activiteiten in 'De Zaaier' gestaakt en heeft de vereniging zich per 4 december van dat jaar opgeheven. In 1957 werd het een tijdelijke kerk van de Ned. Herv. Gemeente Doorwerth - Heelsum. Buiten gebruik in 1958, in 1969 door de kerk verkocht en daarna als woonhuis in gebruik.
1934
Onze Lieve Vrouw van Lourdes
kerk, Van der Molenplein 1, Doorwerth.

De Onze Lieve Vrouw van Lourdes-kerk is opgericht in 1934. Omstreeks 1915 werd in de gemeente Doorwerth de Verenigde Nederlandsche Rubberfabrieken Hevea gevestigd en gebouwd. In november 1920 woonden in Heveadorp 37 katholieke en/of gemengde gezinnen. Op 1 december 1920 werd gestart met de R.K. vieringen. Pastoor J.A.J. Ter Heerdt werd bouwpastoor van kerk en parochie in Doorwerth. Voor eigen rekening kocht Ter Heerdt eerst in 1924 2000 m2 grond en daarna in 1926 nog eens 2000 m2. De Cardanus Exploitatiemaatschappij schonk nog eens 5000 m2  en de gemeente Renkum zegde toe om het Van der Molenplein voor eigen rekening volledig in te richten. Op dit terrein, zou de kerk., de pastorie en het parochiehuis gebouwd gaan worden en na de oorlog ook de parochiŽle R.K. kleuterschool, de lagere school en de inter-parochiŽle R.K. ULO. Pastoor Ter Heerdt had een zeer goede band met de familie Schade in Oosterbeek. Mevrouw Cornelia Schade, schonk het volledige bedrag, nodig om de kerk. te kunnen bouwen. Haar zus, mevrouw Theresia Povel-Schade, schonk o.a. de kruiswegstatie. Ook vele andere giften werden van parochianen en andere mensen ontvangen. De architect was J.E. Wilke uit Bilthoven, zoon van een parochiaan. Op 28 maart 1933 werd de bouw van de kerk aanbesteed. Aannemer was dhr. H.Th. Vervoorn te Utrecht. Op 24 juni 1933 werd de eerste steen gelegd, en reeds begin december werd er een eerste dienst gehouden.

In 2010 is deze parochie opgegaan in de Zalige Titus Brandsma (fusie)parochie. De geloofsgemeenschap Onze Lieve Vrouw van Lourdes omvat het gebied van de dorpen Doorwerth, Heveadorp en Wolfheze.
In februari 2017 komt het parochiebestuur Titus Brandsma met een projectontwikkelaar tot overeenstemming om voor de kerk een andere bestemming te zoeken.



http://www.olvlourdes.nl/Mediatheek/Archief.aspx
1934 - 1995
De voormalige Gereformeerde Kerk, W.A. Scholtenlaan 25, Doorwerth.

Het object is aangewezen als gemeentelijk monument op grond van de gemeentewet, 23 januari 1986.De voormalige Gereformeerde kerk.

 In 1934 in gebruik genomen tot maart 1995. Architect H. van Heusden. Is een poos Kookstudio en kinderopvang geweest. In 2016 verkocht en tegenwoordig in gebruik als atelier.
vm Gereformeerde Kerk Doorwerth
Huize Jacoher aan de Oude Oosterbeekseweg - hoek Italiaanseweg, (oorspronkelijke naam "de Viersprong") Ouder adres: Oude Oosterbeekscheweg 58. Particuliere bewoning  door oa de familie Scheffer, Meyer, Mees, Van Nispen tot Pannerden.

Jacoher is van 1947 tot 1966 een klooster geweest van de Oblaten van O.L. Vrouw Assumptie. De naam veranderde van Jacoher naar Stella Duce. Klooster Stella Duce, Oude Oosterbeekseweg 28, Doorwerth. In 1966 vertrokken de zusters naar het klooster aan de Utrechtseweg 60 te Heelsum.

Andere naam: RK klooster Oblaten van Onze Lieve Vrouw Assumptie (OA).

RK klooster Zrs. van het Arme Kind Jezus.
Raam van het oude Klooster Stella Duce in Jacoher,
1969
Ontmoetingskerk
, Bentincklaan 7, Doorwerth.

De Hervormde (PKN) Ontmoetingskerk is gebouwd in 1969 en valt onder de Protestantse Gemeente Doorwerth-Heveadorp. Protestantse gemeente.

www.ontmoetingskerk-doorwerth.nl
 RK klooster Reguliere Kanunniken van Sint Augustinus (CRL), Dillenburg 138, Doorwerth Volgens link nog in gebruik.
 RK klooster Zrs van Julie Postel, Rolandseck 9, Doorwerth. Volgens link niet meer in gebruik.
RK klooster Catechisten van Breda, Doorwerth Uitzoeken.


De kapel in Oranje Nassau Oord van 1930 wordt hier niet genoemd: die staat in de gemeente Wageningen.

Bronnen, links en literatuur:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Wolfheze

http://spannendegeschiedenis.nl/de-middeleeuwen/wolfheze-verdwenen-dorp

De BAG; https://bagviewer.kadaster.nl

Databestand kloosters in Nederland.

www.kerktijden.nl

http://reliwiki.nl/index.php/Hoofdpagina

http://reliwiki.nl/index.php/Categorie:Wolfheze

www.meertens.knaw.nl/bedevaart/bol/plaats/620

www.ontmoetingskerk-doorwerth.nl/images/ontmoetingskerk/homepage/fietstocht1.pdf

Website gewijd aan de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken in Nederland (GKN) gem Renkum


www.mariavanrenkum.nl/Kerkhistorie.htm

J. M. van den Berg; Magnalia Dei, De qeschiedenis van het kerkelijke Doorwerth - Heelsum, 1976

H.C.J. Erkens; Hoog en Laag, 23 juli 1997; Kerkelijk geschiedenis van Renkum II.

A.B. de Jong, A.G. Steenbergen en Jaques J. Tersteeg; Katholiek Renkum Heelsum door de eeuwen heen. 1975

Albert A. Oltmans; De Kerken te Wolfhezen en te Heelsum in het Kerspel Wolfhezen. 1923, Quint uitgever Arnhem-Gouda.

Albert A. Oltmans; De Oude Kerk te Oosterbeek en hare Bedienaren. Bijdragen en Mededelingen, Vereniging Gelre 1923.

Jaques J. Tersteeg; Geschiedenis, het oude kerspel Renkum;  Bijdragen en Mededelingen, Vereniging Gelre 1973.
Heeft u antwoorden, graag:

mail adres Hans Braakhuis
Er blijven een boel vragen over.